Centrum voor Geschiedenis van de Theologische Faculteit
Vrijdag 18 Juli 2008 - 12:40:27
Het onderzoek naar de geschiedenis van de Leuvense Theologische Faculteit is een van de aandachtspunten van de Onderzoekseenheid Geschiedenis van Kerk en theologie.
De ‘Oude’ Faculteit (1432-1797)
Vooreerst wordt onderzoek verricht in verband met de geschiedenis van de ‘Oude’ Faculteit, vanaf haar oprichting in 1432 door paus Eugenius IV tot aan de opheffing van de Oude Universiteit door de Franse revolutionairen in 1797. Een bundel met bijdragen over de geschiedenis van de Faculteit in deze periode werd in 1977 gepubliceerd door E.J.M. van Eijl (zie de bibliografie). Sindsdien is het onderzoek toegespitst op een tweetal onderzoeksvelden. Veel aandacht gaat uit naar het augustinisme dat een bijzondere stempel drukte op het onderwijs en de werken van de Leuvense theologen sinds de zestiende eeuw. In het verlengde daarvan is het onderzoek gericht op de posities die de Leuvense godgeleerden in de jansenistische controverse innamen. Van 7 tot 9 november 1990 wijdde het Centrum voor de Studie van het Jansenisme een symposium aan L’Augustinisme à l’ancienne Faculté de théologie. Dit leidde in 1994 tot een publicatie waarin de bijdragen aan dit symposium waren gebundeld alsook een uitgebreide bibliografie, in een redactie van Mathijs Lamberigts en Leo Kenis. Een tweede onderzoekszwaartepunt betreft de plaats die de Bijbel in de zestiende eeuw had in het Leuvense theologische onderricht en in het geloofsleven van de leek in de Lage Landen. Dit onderzoek, waarin m.n. Wim François betrokken is, kadert in een breder researchproject in samenwerking met de Universiteit van Amsterdam, dat bijbeledities in de Lage Landen wil bestuderen vanuit cultuurhistorisch, theologisch, kunsthistorisch en filologisch oogpunt. De 'Biblia sacra research group' organiseerde het congres Lay Bibles in Europe 1450-1800 (Amsterdam, 22-23 april 2004), waarvan de proceedings werden gepubliceerd, alsook verschillende sessies op de Sixteenth Century Society and Conference (VS). Ook werd de Biblia sacra website gelanceerd, een digitale bibliografie van in België en Nederland gedrukte bijbels (sinds 1477), die vrij on line consulteerbaar is: www.bibliasacra.com.
De Theologische Faculteit in de Katholieke Universiteit (1834-)
De in 1834 heropgerichte Katholieke Universiteit vestigde zich in 1835 opnieuw te Leuven en omvatte zoals vanouds een theologische faculteit. Het ontstaan, de ontwikkeling en de lotgevallen van de nieuwe faculteit werden voor verschillende opeenvolgende periodes o.m. in het kader van een aantal doctoraatsproefschriften onderzocht. De geschiedenis van de faculteit in de negentiende eeuw (1834-1889) was voorwerp van onderzoek door Leo Kenis en resulteerde in verscheidene publicaties, vooral De Theologische Faculteit te Leuven in de negentiende eeuw 1834-1889, Brussel, 1992. Over de geschiedenis van de faculteit in de twintigste eeuw (tot aan de splitsing van de Leuvense Universiteit) schreef Dirk Claes een doctoraat, getiteld Theologie in tijden van verandering. De Theologische Faculteit te Leuven in de twintigste eeuw 1900-1968, Leuven, 2004. De ontwikkeling van de theologische faculteit in de Nederlandstalige Leuvense Universiteit sinds 1969 werd uitvoerig onderzocht in het verzamelwerk, naar aanleiding van 25 jaar nieuwe faculteit uitgegeven door Lieve Gevers en Leo Kenis, De Faculteit Godgeleerdheid in de K.U. Leuven 1969-1995 (1997). In het kader van deze naoorlogse facultaire ontwikkeling werd ook onderzoek gedaan naar het in 1942 opgerichte Hoger Instituut voor Godsdienstwetenschappen, dat in 1956 uitgebouwd werd als een universitaire opleiding voor toekomstige (leken-)godsdienstleerkrachten en in 1969 in de Faculteit Godgeleerdheid werd geïntegreerd. Dit resulteerde in een publicatie, geredigeerd door M. Lamberigts, L. Gevers en B. Pattyn, ter gelegenheid van het 50-jarig bestaan van het instituut, Hoger Instituut voor Godsdienstwetenschappen, Faculteit der Godgeleerdheid K.U. Leuven 1942-1992, Leuven, 1992.
