Indiablog

Van 1 tot 31 augustus maken 32 studenten van de Faculteit Theologie (KU Leuven) een studiereis doorheen India. Tijdens de reis zullen ze uitgebreid kennismaken met de religieuze rijkdom van dit fascinerende subcontinent. Op deze blog brengen zij dagelijks verslag uit van hun ervaringen...

Hieronder vindt u versie 1.5 van het programma van de India-studiereis zoals die in augustus 2009 wordt ingericht. Hoewel we alle mogelijke inspanningen zullen leveren om het programma zoals onder aangegeven te realiseren, leert de ervaring dat het zeer waarschijnlijk is dat door allerlei niet te voorziene omstandigheden nog kleine of grote programmawijzigingen –en dat kan zelfs op het laatste moment zijn– zullen moeten doorgevoerd worden of gedeelten van het programma zelfs zullen wegvallen. Zo kan het bijvoorbeeld zijn dat bepaalde wegen door de moesson onberijdbaar zijn geworden; dat een trein uren vertraging heeft of een bus of een gids niet komt opdagen; … Wie wil reizen in een land als India dient nu eenmaal over de nodige soepelheid en het nodige geduld te beschikken.

Prof.dr. Bert Broeckaert, organisator en begeleider
Goedele Baeke, co-organisator en begeleider
Joris Gielen, co-organisator en begeleider

Dag 1 (zaterdag 1 augustus): Zaventem - Delhi

• Afspraak, onder het grote bord met de vertrektijden van de vliegtuigen, in de vertrekhal van de luchthaven van Zaventem om 07.45u (ochtend) stipt
• Vertrek te Zaventem om 10.05u met vlucht 9 W 229 van Jet Airways
• Aankomst te Delhi om 21.40u
• Transfer (eigen bus) naar Gurudwara Rakab Ganj, de belangrijkste Sikh-tempel van Delhi, waar we overnachten

Dag 2 (zondag 2 augustus): Delhi
’s Ochtends bezoeken we, na een korte rondleiding in de Gurudwara, het National Museum, het belangrijkste museum van India en meteen ook een ideale historische introductie tot de religieuze en culturele rijkdom van dit immense land. Na de middag bezoeken we de Raj Ghat, waar een simpele zwarte steen de plaats markeert waar Mahatma Gandhi, dé Indische figuur van de twintigste eeuw, in 1948 werd gecremeerd. Onderweg rijden we langs India Gate, in 1921 opgericht ter nagedachtenis van de 90.000 Indische slachtoffers van WO I. We zien vandaag ook enkele andere belangrijke gebouwen en plaatsen van het moderne Delhi: het parlement, Connaught Place en Janpath (waar we ’s middags iets eten) en het presidentieel paleis. Om 18.30 nemen we in het station van New Delhi de nachttrein naar Varanasi (2560 Shiv Ganga Exp, 758 km, reisduur: 13 uur). Let wel: treinen in India kunnen soms uren vertraging hebben.

Dag 3 (maandag 3 augustus):Varanasi
7.30 AM: aankomst in Varanasi en transfer naar Nav Sadhana (een regionaal pastoraal centrum waaraan tevens een ‘college’ voor klassieke Indische dans en muziek – Nav Sadhana Kala Kendra – verbonden is)
1 PM – 2.30 PM: Rondleiding door Nav Sadhana
3 PM – 5 PM: Lecture ‘Hindutva’
Dr Paul d’Souza At the beginning of the lecture the meaning and the history of the term Hindutva (hindoe nationalisme) is explored. Also the relation between Hindutva and modernity is explained. The lecturer will present important persons and movements that have supported Hindutva ideas. The problem of the Ayodhya temple will be explained. Further, the lecturer will deal with the relevance of Hindutva for contemporary Indian politics.
3 PM – 3.55 PM: lecture part 1
4.05 PM – 5 PM: lecture part 2

Dag 4 - 9 (dinsdag 4 augustus - zondag 9 augustus): Varanasi
We verblijven in totaal zeven dagen en zeven nachten in Nav Sadhana. Op het programma staan zowel een aantal colleges (gegeven door o.a. professoren van Benares Hindu University) als een aantal bezoeken. Het programma zal allicht bestaan uit de volgende onderdelen (maar wijzigingen zijn altijd mogelijk):

Colleges

1. Inleiding in de klassieke Indische filosofie. In deze les worden de opvattingen van de zes traditionele Indische filosofische scholen behandeld.
    
2. De effecten van globalisatie op Indische dorpen. De traditionele structuur van de Indische rurale gemeenschappen wordt aangetast door de alomtegenwoordige wereldhandel. De positieve gevolgen van de globalisatie gaan grotendeels voorbij aan de landelijke inwoners, die nog steeds het merendeel van de Indische bevolking uitmaken.
    
3. Varanasi's heilige geografie. Voor vele hindoes is Varanasi de heiligste plaats op aarde. Bij elk van de ontelbare tempels en schrijnen hoort een verhaal en traditie.
    
4. Mahayana filosofie. Deze les belicht de filosofische achtergrond van het mahayana boeddhisme. Er wordt aandacht besteed aan de ontstaansgeschiedenis van de mahayana scholen en de interactie met de zes klassieke filosofische scholen.
    
5. Kashmir Shaivism. Aangezien in Varanasi Siva prominent aanwezig is, is het gepast om aandacht te besteden aan een intellectueel systeem dat bij zijn analyse van de werkelijkheid Siva en zijn Sakti centraal plaatst. Deze les maakt duidelijk dat tantra meer is dan obscure seksuele riten.
    
6. Jaina filosofie. In India vormen de Jainas slechts een kleine groep, die evenwel over een sterke economische invloed beschikt. Deze les behandelt de filosofie die belangrijke Jaina opvattingen zoals ahimsa ondersteunt.
    
7. Ramacaritamanasa. Het Ramayana epos wordt door de meeste hindoes niet in een Sanskrit versie gelezen. Ramacaritamanasa is een belangrijke oude Hindi vertaling en bewerking van het epos. De vertaling zou in Varanasi tot stand zijn gekomen.
    
8. Islam in India. De Indische islam wordt gekenmerkt door een grote verscheidenheid. Deze les geeft een overzicht van de islamitische aanwezigheid in India.

Bezoeken

1. Avond Arti De Ghats in Varanasi bestaan uit trappen die afdalen in de Ganges. Letterlijk vertaald betekent de naam ‘Dashashvamedha Ghat’ de ghat van de tien paardenoffers. Dit offer zou ooit op deze ghat hebben plaatsgevonden. De ghat wordt soms ook gewoon “main ghat” genoemd. Iedere avond vindt hier een ritueel plaats waarmee de godin Ganga geëerd wordt. Het woord ‘arti’ wordt niet enkel gebruikt voor dit specifieke ritueel, maar verwijst meer in het algemeen naar een ceremonie om een God te eren.
    
2. Ghats en het oude centrum van Varanasi Tijdens deze Varanasi-tour wandelen we langs de belangrijkste ghats: Asi ghat (waar de Asi uitmondt in de Ganges), Harishchandra Ghat (waar heel wat doden verbrand worden en waar zich tevens een niet-werkend elektronisch crematorium bevindt), Dashashvamedha Ghat en Manikarnika Ghat (waar de meeste doden worden verbrand). We bezichtigen tevens de oude Vishvanath-mandir (een ‘mandir’ is een tempel; de Vishvanath-mandir is dus een Shiva tempel) en de zwaar bewaakte moskee van Aurangzeb.
    
3. Ontwikkelingsprojecten op het Noord-Indische platteland We bezoeken het platteland rond Varanasi en zien hoe het de dorpelingen vaak ontbreekt aan essentiële voorzieningen zoals stromend water en elektriciteit. We krijgen toelichting bij enkele projecten die de materiële en medische toestand van de dorpelingen trachten te verbeteren.
    
4. Zonsopgang vanaf een boot op de Ganges We staan vroeg op om de zonsopgang boven de Ganges te aanschouwen. We zien de ochtendrituelen en vanop een afstand aanschouwen we de lijkenverbrandingen op de Manikarnika Ghat.
    
5. Sarnath Sarnath is de plaats waar de Boeddha na zijn verlichting, zijn eerste redevoering hield. De site ontwikkelde zich tot een belangrijke bedevaartsplaats. Geleidelijk raakte de stad echter in verval en ze lag uiteindelijk voor bijna duizend jaar in puin, tot er in de negentiende eeuw werd begonnen met de opgravingen. We bezoeken de archeologische site en het kunst-historische museum van Sarnath. Verder bezichtigen we de recentere tempels die door boeddhistische gemeenschappen van over de hele wereld zijn opgericht. Ook een jain tempel wordt bezocht.
    
6. Nieuwe tempels Buiten het oude centrum van Varanasi bevinden zich een aantal grotere tempels: de Vishvanatha mandir (een Shiva tempel) op de campus van de Banaras Hindu University, Sankat Mochan (een Hanuman tempel), de Tulsi Manas tempel (een tempel gewijd aan de auteur van het Ramacaritamanasa), de Durga mandir en de Bharat Mata Mandir (gewijd aan India als godin-moeder).
    
7. Kathedraal, bijbeltentoonstelling, ashram De kathedraal is één van de grotere religieuze bouwwerken in Varanasi. Onder de kathedraal bevindt zich een bijbel-tentoonstelling waar bijbelse verhalen visueel en auditief voorgesteld worden. Vervolgens bezoeken we een christelijke ashram. We krijgen toelichting bij de werking en de regels van de ashram. Er wordt tevens ingegaan op het fenomeen van de zogenaamde Christ-bhaktas, hindoes die een bijzondere devotionele interesse voor Christus hebben.

Dag 10 - 11 (maandag 10 augustus – dinsdag 11 augustus) : Bodhgaya
Vanuit Varanasi gaat het verder naar Bihar, de staat ten oosten van Uttar Pradesh, waar we op zoek gaan naar de wortels van het jainisme en het boeddhisme. ’s Morgens zeer vroeg vertrekken we met een eigen bus naar Bodhgaya (270 km, 7 uur), het belangrijkste boeddhistische bedevaartsoord. Het was immers hier dat Boeddha, gezeten onder de Bodhi boom, de verlichting bereikte. Vandaag en morgen bezoeken we niet alleen de imposante Mahabodhi tempel (waarbinnen de beroemdste boom ter wereld -nazaat van- zich bevindt), maar zijn ook te gast in enkele van de talrijke boeddhistische kloosters en tempels (Thai, Tibetaans, Japans, Chinees,…) die zich in de onmiddellijke omgeving hebben gevestigd. Overnachtingen in één van de kloosters te Bodhgaya.

Dag 12 (woensdag 12 augustus): Bodhgaya
’s Morgens vroeg vertrekken we naar Nalanda (105 km van Bodhgaya, 3.30 uur), waar we de site van de beroemde Boeddhistische universiteit bezoeken. Nalanda, gesticht in de vijfde eeuw voor Christus, groeide uit tot het boeddhistische kenniscentrum bij uitstek, met vele duizenden studenten van over de hele boeddhistische wereld en een gigantische bibliotheek (tot het in de twaalfde eeuw door Afghanen werd verwoest). We bezoeken ook het archeologisch museum van Nalanda en het Nava Nalanda Mahavihara, een onderzoekscentrum dat zich richt op de studie van de oude Pali teksten. Vervolgens rijden we, indien mogelijk via Pawapuri, waar Mahavira de verlichting heeft bereikt, verder tot Patna (90 km, 3.30 uur). Om 19.15 u nemen we in Patna (JN) de Ibadat Express (nr. 2395) naar Agra Fort.

Dag 13 (donderdag 13 augustus): Agra
Aankomst in Agra (Fort) omstreeks 07.35 u, na een treinrit van 812 km. In de voormiddag bezoeken we de Taj Mahal, volgens Rabindranath Tagore “a tear on the face of eternity”. Dit hoogtepunt uit de architectuurgeschiedenis werd gebouwd door Shah Jahan als laatste rustplaats voor zijn geliefde tweede vrouw Mumtaz Mahal, die stierf in 1631, kort na de geboorte van haar veertiende kind. Aan de Taj werkten 20 000 mensen gedurende meer dan twintig jaar (1632-1653). Rond de middag rijden we naar Vrindavan, waar we ook overnachten. Vrindavan is een belangrijk bedevaartsoord en één van de heiligste steden voor de hindoes, met honderden tempels gewijd aan Radha en Krishna (die in de nu grotendeels verdwenen bossen van Vrindavan zijn jeugd doorbracht).

Dag 14 (vrijdag 14 augustus): Vrindavan & Mathura
Bezoek aan de tempels van Vrindavan. Om 16.20u nemen we in Mathura de Golden Temple ML (nr. 2903, 648 km.).

Dag 15 (zaterdag 15 augustus): Amritsar
We komen aan in Amritsar om 05.25u. Vandaag en morgen zijn in hoofdzaak gewijd aan een uitvoerige kennismaking met het Sikhisme. Amritsar werd in 1577 gesticht door Ram Das, de vierde Sikh goeroe. We bezoeken, met gids, de Hari Mandir (de gouden tempel), waarin het originele exemplaar van de Adi Granth overdag wordt bewaard, de Akal Takhat (de nachtelijke rustplaats van het heilige boek), de Amrit Sarovar (de “vijver van nectar”) en de andere delen van het immense tempelcomplex. Met duizenden andere pelgrims eten we samen, zittend op de vloer van de Guru-ka-Langar. We bezoeken het tempelmuseum, krijgen een lezing over Amritsar en zien hoe ’s avonds laat de Adi Granth in een indrukwekkend ritueel naar zijn nachtelijke rustplaats wordt gebracht. We overnachten in één van de gastenkwartieren van de Gouden Tempel.

Dag 16 (zondag 16 augustus): Amritsar
Na een zeer korte nacht zijn we al rond 4 uur uit de veren om het uitgebreide ritueel rond het binnenbrengen van het heilige boek mee te maken. Namiddag vrij. Wie wil bezoekt Jallianwala Bagh, het park waar generaal Dyer in 1919 het vuur liet openen op 20.000 vreedzame demonstranten, met vele honderden doden tot gevolg. Om 17.00u nemen we de sneltrein naar New Delhi (nr. 2030 Swarna Shtbdi, 500 km), waar we om 23.00u arriveren. Transfer (eigen bus) naar de Gurudwara Rakab Ganj, waar we opnieuw overnachten.

Dag 17 (maandag 17 augustus): Delhi
In de voormiddag verkennen we het India van de Mogols: we rijden langs het indrukwekkende Red Fort, door Shah Jahan gebouwd (1639-1648), naar de Jama Masjid, de grootste moskee van India, door dezelfde bouwheer gebouwd tussen 1644 en 1656. We bezoeken ook Nizamuddin met Hazrat Nizamuddin Dargah, het graf van Sheikh Nizamuddin Aulia (1236-1325), een belangrijke Soefi heilige. We krijgen een lunch aangeboden in de Jamia Millia Islamia universiteit. Deze wordt gevolgd door een lezing over de islam in India. Rond vijf uur vertrekken we dan voor een bezoek aan Delhi University (de universiteit van Prof. Gurdeep Kaur), één van de grootste universiteiten ter wereld. We overnachten opnieuw in het vertrouwde guest house in Delhi. Het wordt een hele korte nacht.

Dag 18 (dinsdag 18 augustus) : Leh
Rond 2.30 uur in de ochtend vertrekken we met de bus richting luchthaven. Onze vlucht naar Leh vertrekt immers al om 5.45u (9W 609 , Jet Airways). Aankomst te Leh om 06.55u. Om te wennen aan de hoogte (3505m !), is het absoluut noodzakelijk het zeker vandaag, maar ook de volgende dagen, rustig aan te doen en vooral ook veel te drinken (maar geen alcohol). ’s Avonds gaan we naar een voorstelling van de Ladakh Artists Society of Leh (LAHSOL), die een introductie bieden tot de traditionele Ladahki muziek en dans. We overnachten vannacht en ook de volgende nachten in (sommigen in een gelijkwaardig guest house in de omgeving van) Dreamland Hotel in Leh.

Dag 19 (woensdag 19 augustus) : Leh
We gebruiken de voormiddag om Leh te verkennen: het paleis, de gompa’s (kloosters), de moskee. In de loop van de namiddag zijn we te gast bij de International Society for Ecology and Culture (ISEC)/The Ladakh Project. We bekijken er de meermaals gelauwerde film Ancient Futures – Learning From Ladakh als onderdeel van een workshop over ontwikkeling en ecologie in Ladakh.

Dag 20 en 21 (donderdag 20 augustus - vrijdag 21 augustus):
De groep wordt deze twee dagen in twee gesplitst. Elke groep neemt, zij het in een andere volgorde, volgende twee dagprogramma’s op. Choglamsar We bezoeken Choglamsar, het Tibetaanse vluchtelingenkamp in de buurt van Leh. We krijgen er ook een korte rondleiding en een lezing over het Ladakhi boeddhisme in het Central Institute of Buddhist Studies. Ook een bezoek aan het beroemde Ayu orakel (die mensen geneest en de toekomst voorspelt) in Sabu staat vandaag op het programma. Indien de tijd het toelaat maken we nog een korte wandeling in de buurt. Shey, Thiksey en Hemis We bezoeken de oude hoofdstad van Ladakh, Shey (15 km van Leh). We verkennen het oude paleis en de gompa met o.m. mooie muurschilderingen en een 12 meter hoog goud-koperen Sakyamuni Boeddha beeld. Vanaf de top van het paleis hebben we een schitterend zicht op onder meer de honderden chörtens (witte torentjes met een karakteristieke vorm) in de buurt. Vanuit Shey wandelen we naar Thiksey gompa (17 km van Leh), een Gelugpa klooster gesticht in de vijftiende eeuw, allicht het indrukwekkendste van alle gompa’s in Ladakh. Het klooster huisvest naast talrijke kunstschatten ook een kolossaal Maitreya beeld en biedt een prachtig zicht op de Indusvallei. De laatste halte vandaag is Hemis Gompa (45km van Leh), één van de grootste en rijkste kloosters van Ladakh, dat we bereiken na eerst enkele enorme zogenaamde mani-muren (door pelgrims gebouwd) te zijn gepasseerd. In dit Kagyupa-klooster wordt om de 12 jaar (de volgende keer in 2016) de gigantische thanka, de grote trots van het klooster, ontvouwd en opgehangen (waarbij de gehele gevel achter de thanka verdwijnt). We keren terug naar Leh en overnachten opnieuw in ons hotel te Leh.

Dag 22-28 (zaterdag 22 - vrijdag 28 augustus):
Gedurende een week wordt, op basis van de keuze eerder door de studenten gemaakt (deze keuze is helaas definitief en kan niet meer worden gewijzigd), de groep gesplitst. Eén groep maakt een lichte voettocht, zonder grote hoogteverschillen, van Likir tot Khalatse. Een tocht over eenvoudige paden en onverharde wegjes die nergens hoger gaat dan 3750m. De andere groep trekt van Lamayuru tot Chilling over twee bijna vijfduizend meter hoge passen. Een stevige tocht met enkele grote hoogteverschillen en soms lastige paden (al blijft het steeds wandelen; van bergbeklimmen is  absoluut geen sprake). In beide voettochten trekken we van boeddhistisch dorp naar boeddhistisch dorp, van boeddhistische gompa naar boeddhistische gompa. Voor de zwaardere tocht zijn een redelijke conditie en goede bergschoenen dan ook onontbeerlijk. Voor beide voettochten doen we beroep op een gespecialiseerde lokale trekking organisatie die zorgt voor gidsen, koks, paarden (die in het geval van de zwaardere tocht het gros van de bagage dragen) en paardenbegeleiders (Prof. Bert Broeckaert, die meegaat met de zware tocht, begeleidde in een vorig leven enkele tientallen trektochten en is gediplomeerd initiator bergwandelen, natuurgids en ambulancier). Overnacht wordt in tenten. Beide voettochten worden gegidst door zowel een lokale trekkinggids als een lokale boeddhisme-specialist. In het schema dat volgt vind je tussen haakjes steeds het aantal stapuren per dag, rustpauzes niet inbegrepen.

	Likir - Khalatse tocht	Lamayuru -Chilling tocht
Dag 22 Zaterdag 22 augustus	Leh – Likir (bus) Een busrit van 2 uur brengt ons naar Likir (3530m). We wandelen (heen en terug; in totaal 2 uur) naar Likir Gompa (3670m), een indrukwekkend klooster (met prachtige muurschilderingen, beelden en thanka’s) gesticht in de elfde eeuw. De huidige gebouwen zijn ongeveer 200 jaar oud. Likir Gompa is een Gelugpa klooster dat geleid wordt door een jongere broer van de Dalai Lama. Overnachting in Likir.	Leh – Lamayuru (bus) Met de bus rijden we in 5.30 uur naar Lamayuru (3550m). Onderweg stappen we even uit op de plaats waar Zanskar en Indus samenvloeien en brengen we een kort bezoek aan Basgo met zijn vierhonderd jaar oude tempels en zijn tot ruïne herleide vijfhonderd jaar oude citadel. In Lamayuru brengen we een uitgebreid bezoek aan Lamayuru Gompa, één van de oudste en beroemdste kloosters van Ladakh. Het werd gesticht in de tiende of elfde eeuw; de huidige gebouwen dateren uit de zestiende eeuw. Vandaag leven er nog een dertigtal lama’s (Kagyupa). Overnachting in Lamayuru.
Dag 23 zondag 23 augustus	Likir – Yangtang (4.30 uur) Langs enkele chörtens klimt het pad naar de met gebedsvlaggetjes getooide Pobe La (3550m, ‘La’ betekent pas). Afdaling naar het dorpje Sumdo, waar we de Saspol Tokpo oversteken. Langs een chörten en gebedsvlaggen omhoog naar de Charatse La (3650m). Afdalen naar de groene oase Yangtang (3600m), waar we overnachten.	Lamayuru –Wanla (4 uur) We verlaten ’s morgens in alle vroegte Lamayuru (3550m) en klimmen naar de Prinkti La (3730m). We dalen af naar het dorpje Shilla en het iets grotere Wanla (3170m), waar we de kleine Digungpa-gompa (elfde eeuw) bezoeken.
Dag 24 maandag 24 augustus	Yangtang – Ridzong – Yangtang (4 uur) Vanuit Yangtang maken we een lichte dagtocht naar het afgelegen Ridzong Gompa (3360m). Langs de rivier gaat het zuidwaarts. Enkele kleine chörtens en een reeks gebedsvlaggen geven aan waar we een zijvallei moeten inslaan. Onderweg bezoeken we een klein nonnenklooster. Verder naar Ridzong Gompa, een Gelugpa klooster waar een dertigtal monniken een zeer strikte regel volgen. We keren terug naar Yangtang, waar we opnieuw overnachten.	Wanla – Hinju (5.30 uur) We lopen verder, voorbij Phanjila en door de steeds mooier wordende Ripcharvallei tot Hinju, waar we overnachten. Net als vrijwel alle dorpen op deze tocht is Hinju een afgelegen boeddhistisch dorp waar de traditionele Ladakhi levenswijze nog steeds duidelijk herkenbaar is. In deze periode is men overal volop aan het dorsen (dit wordt gedaan door dzo’s, een kruising tussen rund en yak).
Dag 25 dinsdag 25 augustus	Yangtang – Tingsmogang (5.30 uur) Als eerste staat een klim naar de Sarmanchan La (3750m) op het menu. We doorkruisen vervolgens Himis Sukpachan (3690m), een grote oase met een kleine gompa. Over de Lago La (3750m) via Ang naar Tingsmogang (3200m), het grootste en meest welvarende dorp op onze tocht. Van het paleis (van waaruit Beneden-Ladakh een tijdlang werd geregeerd) schiet alleen een ruïne over. We bezoeken de twee tempels op de heuvel boven het dorp. Overnachting in Tingsmogang.	Hinju – Sumdah Chenmo (7.30 uur) Vandaag is het steil en lang klimmen tot de Konske La (4900m), vanwaar we kunnen terugblikken tot de Prinkti La. Een lange afdaling brengt ons langs een aantal herdershutten tot in het eenzame en zeer traditionele boeddhistische dorpje Sumdah Chenmo (3900m). Het dorpje beschikt over twee gompa’s. De oudste (ruïne) is van dezelfde periode als deze van Alchi (elfde eeuw). De andere gompa, waarin een tweetal monniken verblijven, valt onder de jurisdictie van Hemis.
Dag 26 woensdag 26 augustus	Tingsmogang – Khalatse (4.30 uur) Over de Bonbong La (3470m) –een korte steile klim- naar Khalse (3030m), eindpunt van de voettocht, waar we de grote weg bereiken. Met de bus verder tot Lamayuru (3550m), waar we overnachten. Lamayuru Gompa is één van de oudste en beroemdste kloosters van Ladakh. Het werd gesticht in de tiende of elfde eeuw; de huidige gebouwen dateren uit de zestiende eeuw. Vandaag leven er nog een dertigtal lama’s (Kagyupa).	Sumdah Chenmo – Sumdah Choon (6 uur) Vandaag moeten we verschillende keren de rivier over, enkele keren ook zonder brug. Sandalen komen hiervoor goed van pas. Boven Sumdah Choon (een dorp van metaalbewerkers) bevindt zich een mooie gompa, één van de oudste van Ladakh.
Dag 27 donderdag 27 augustus	Lamayuru – Alchi (bus) In de late voormiddag verlaten we Lamayuru. Een busrit van anderhalf uur brengt ons naar Alchi. Hier brengen we een uitgebreid bezoek aan de Choskor, de wereldberoemde religieuze enclave (vijf lemen tempels), een schatkamer vol oude boeddhistische Kashmiri kunst. De oudste gebouwen en muurschilderingen stammen uit de elfde eeuw. We overnachten in Alchi, waar we ’s avonds ook de deelnemers van de Lamayuru-Chilling tocht verwachten.	Sumdah Choon – Alchi (9 uur) Een lange en zware dag. We klimmen in ruim 5 uur naar de Stakspi La (4950m), die een panoramisch uitzicht biedt over de Indusvallei en het Shamgebied (waarbij we het hele traject van de Likir-Khalatse tocht overzien en de gompa van Likir zien liggen). Onze tocht eindigt, na een lange en vermoeiende afdaling, in Alchi (3150m), waar we de deelnemers aan de Likir-Khalatse tocht vervoegen.
Dag 28 vrijdag 28 augustus	Alchi – Leh (jeep) Op onze terugweg naar Leh (4 uur) verdienen naast de spectaculaire landschappen enkele bezienswaardigheden onze aandacht: Basgo met zijn vierhonderd jaar oude tempels en zijn tot ruïne herleide vijfhonderd jaar oude citadel; de samenvloeiing van Zanskar en Indus; de gompa’s van Phyang (na ruim 3 uur rijden; zestiende eeuw en net als Lamayuru behorend tot de Kagyupa orde) en Spituk (30 minuten voor Leh; vijftiende eeuw; Gelugpa). Overnachting in het vertrouwde hotel in Leh.	Alchi – Leh (jeep) In Alchi brengen we een uitgebreid bezoek aan de Choskor, de wereldberoemde religieuze enclave (vijf lemen tempels), een schatkamer vol oude boeddhistische kunst. De oudste gebouwen en muur-schilderingen stammen uit de elfde eeuw. Op onze terugweg naar Leh (4 uur) bezoeken we vooreerst de gompa van Likir (3670m), een indrukwekkend klooster (met prachtige muurschilderingen, beelden en thanka’s) gesticht in de elfde eeuw. De huidige gebouwen zijn ongeveer 200 jaar oud. Likir Gompa is een Gelugpa klooster dat geleid wordt door een jongere broer van de Dalai Lama. Dichterbij Leh bezoeken we nog de gompa’s van Phyang (na ruim 3 uur rijden; zestiende eeuw en net als Lamayuru behorend tot de Kagyupa orde) en Spituk (30 minuten voor Leh; vijftiende eeuw; Gelugpa). Overnachting in het vertrouwde hotel in Leh.

Dag 29 (zaterdag 29 augustus): Leh
Vrije dag te Leh. Wie wil bezoekt per taxi nog enkele gompa’s (vooral ten oosten van Leh zijn er nog diverse interessante mogelijkheden: Stok, Matho, Chemrey, Thak Thok), maakt nog een wandeling in de buurt of gaat raften op de Indus. Maar Ladakhi souveniers kopen kan natuurlijk ook. Laatste nacht in Dreamland Hotel.

Dag 30 (zondag 30 augustus): Leh – Delhi
Onze vlucht (9W 610, Jet Airways) verlaat Leh om 7.35u. Aankomst te Delhi om 8.50u. Deze ochtend maken we kennis met de Bahai enerzijds en de Hare Krishna beweging anderzijds. We brengen eerst een uitgebreid bezoek aan de indrukwekkende Lotus tempel van de Bahai (voltooid in 1986), die -de naam spreekt voor zich- de vorm heeft van een zich openende lotusbloem en omringd wordt door vijvers en tuinen. We maken een gebedsdienst mee en bezoeken een tentoonstelling over de Bahai. Vervolgens rijden we verder naar de vlakbij gelegen ISKCON (International Society of Krishna Consciousness, d.i. de Hare Krishna beweging) tempel van New Delhi, één van de belangrijkste ISKCON-tempels van gans India, gebouwd in 1998. In de namiddag bezoeken we de Qutub Minar, een 72m hoge bakstenen minaret uit de twaalfde eeuw - de oudste getuige van de moslim-aanwezigheid in India. Na nog enkele vrije uren in Dilli Haat (met honderden kraampjes met artisanale producten uit heel India) keren we in het midden van de nacht met vlucht 9W 230 van Jet Airways terug naar Zaventem (vertrek 02.50u).

Dag 31 (maandag 31 augustus): Delhi – Zaventem
Om 7.50u (ochtend) arriveert onze vlucht in Zaventem.