De Leuvense universiteit kweekschool voor bisschoppen in de Lage Landen en wereldwijd
Internationaal Colloquium, georganiseerd door het
Centrum voor de Geschiedenis van de Theologische Faculteit te Leuven
Heilige-Geestcollege, Leuven
5-7 februari 2009
Thema
12 mei 1559 is een ijkpunt in de geschiedenis van de Nederlanden. Op die dag verkreeg de Leuvense theoloog Franciscus Sonnius, na meer dan een jaar onderhandelen en lobbyen in het Vaticaan, van paus Paulus IV en het Consistorie de bul Super Universas, waarmee in de Nederlanden vijftien nieuwe bisdommen werden opgericht. Daarmee werd het plan dat Sonnius op instigatie van Filips II en kardinaal Granvelle had uitgewerkt althans in theorie gerealiseerd. De herinrichting van het kerkelijke landschap in de Nederlanden moet gezien worden in het kader van de Tridentijnse hervormingen. De verantwoordelijkheden van de bisschop op vlak van catechese, pastoraal, scholing enz. waren duidelijk geïnspireerd door het Concilie van Trente. Zelf werd Sonnius benoemd tot eerste bisschop van ’s-Hertogenbosch en later tot bisschop van Antwerpen. Onder de bisschoppen van de eerste generatie, die in moeilijke politieke en religieuze omstandigheden bezit moesten nemen van hun zetel, vinden we nog enkele van Sonnius’ collega-professoren. Ook in latere decennia en eeuwen werden clerici die in Leuven hadden gedoceerd, er waren gepromoveerd of er hun opleiding hadden genoten, regelmatig op een bisschopszetel benoemd. Dat gebeurde niet alleen in de Lage Landen, maar ook wereldwijd. Heel wat Leuvense alumni namen het bisschopsambt waar in Ierland, de Verenigde Staten, Kongo, India, China. Naar aanleiding van de 450ste verjaardag van de herinrichting van de bisdommen, zal tijdens het colloquium de relatie tussen de Leuvense universiteit en het bisschopsambt behandeld worden, zoals die met name gestalte heeft gekregen in de benoeming van talrijke Lovanienses.
Programma
Donderdag 5 februari
Voormiddag
| 9:30 |
Inleiding 1559-2009: 450 jaar Lovanienses in het bisschopsambt |
| 9:45 |
Wim François Een herbronning van het ambt van de zielzorgers. De visie van de Leuvense theoloog Jacobus Latomus (1516-18) |
| 10:30 |
Hans Cools Aanzet tot een groepsportret van het episcopaat in de Bourgondisch-Habsburgse landen tussen 1477 en 1559 |
| 11:15 | Koffiepauze |
| 11:45 |
Gert Gielis De Leuvense theologen en de oprichting van de nieuwe bisdommen in de 16de eeuw |
| 12:30 | Lunch |
Namiddag
| 14:00 |
Peter J.A. Nissen De eerste generatie(s) bisschoppen van de Utrechtse kerkprovincie |
| 14:45 | Koffiepauze |
| 15:15 |
Jean-Pierre Delville Cornelius Jansenius, exégète de Louvain et évêque de Gand (1510-1576) |
| 16:00 | Einde |
Avondprogramma
Avondlezing in auditorium Wolfspoort, Huis van Bethlehem, Schapenstraat 34
| 19:00 |
Michiel Verweij Adriaan van Utrecht: van professor in Leuven tot paus in Rome |
| Receptie |
Vrijdag 6 februari
Voormiddag
| 9:00 |
Toon Quaghebeur De verloren strijd om de benoeming van Leuvense doctores in de theologie als bisschop in de Nederlanden 1645-1690 |
| 9:45 |
Jan Roegiers Bisschopsbenoemingen en niet-benoemingen in de 18de eeuw |
| 10:30 | Koffiepauze |
| 11:00 |
Wietse van der Velde Van Leuven naar Utrecht.“Leuvense” bisschoppen van de Oud-bisschoppelijke Cleresie 1723-1767 |
| 11:45 |
Eddy Put De Mechelse aartsbisschop Mathias Hovius (1596-1620) en de Antwerpse bisschop Jacob Wellens (1776-1784) en hun relatie met de universiteit: een comparatieve benadering |
| 12:30 | middagmaal |
Namiddag
| 14:00 |
Martin W.F. Stone Irish Bishops from Louvain: A Selected Bio-bibliography of Bishops from Peter Lombard to Desmond O'Connell |
| 14:45 |
Jonas Bognar Louvain Alumni as Bishops in the Catholic Church of the United States of America |
| 15:30 | Koffiepauze |
| 16:00 |
Karim Schelkens Van Oekraïne naar Canada, via Leuven: Metropoliet Maksym Hermanjuk (1911-1996) als alumnus lovaniensis |
| 16:45 | Einde |
Zaterdag 7 februari
Voormiddag
| 9:30 |
Leo Kenis Jean-Baptiste Malou, bisschop van Brugge (1809-1864): de Leuvense universiteit in de ultramontaanse kerkpolitiek |
| 10:15 |
Ludo Collin Antoine Stillemans, bisschop van Gent (1889-1916) en zijn veelzijdige relatie met de universiteit te Leuven |
| 11:00 | koffiepauze |
| 11:30 |
Luc Courtois Désiré Mercier: de l’Institut supérieur de philosophie à l'archevêché de Malines |
| 12:15 |
Lieve Gevers Van hoogleraar tot grootkanselier. Jozef Ernest Van Roey (1874-1961) en zijn Leuvense Alma Mater gedurende meer dan een halve eeuw |
| 13:00 | middagmaal |
Namiddag
| 14:00 |
Mathijs Lamberigts Interactie tussen residerende Belgische bisschoppen en de Leuvense theologen op het Tweede Vaticaanse Concilie |
| 14:45 |
Louis Vos Leo Jozef Suenens (1904-1996), vice-rector en verdediger van de universitaire eenheid |
| 15:30 | afsluitende beschouwingen |
| 16:00 | einde |
Praktische info en contact
Het colloquium vindt plaats in de ‘Louis Janssens zaal’ van het Heilige Geestcollege (Naamsestraat 40), gelegen in het centrum van Leuven. Het Heilige Geestcollege is vanuit het Leuvense treinstation te bereiken met de bus (bussen 1 en 2, afstappen aan halte “Zeelstraat”), met de taxi, of te voet (10-15 min. wandelen via de Bondgenotenlaan en de Grote Markt).
Het inschrijvingsgeld bedraagt 10 euro. Voor studenten en personeel van de KU Leuven is de toegang gratis. Inschrijven kan ter plaatse, via de website, of via onderstaand contactadres:
Dr. Wim François
Katholieke Universiteit Leuven
Faculteit Godgeleerdheid
Sint-Michielsstraat 6
B- 3000 Leuven
+32 (0)16 32 84 56
(c) KU Leuven, Kunstpatrimonium - foto Bruno Vandermeulen
Het colloquium wordt gesponsord door:
