U bent hier: Faculteit Theologie en Religiewetenschappen › Onderzoek › icf › icf_nl › icf_nl_cursussen

ICF - Cursussen gegeven door Prof. Marcel Broesterhuizen


Ik geef vier cursussen:

Pastoraat bij doven en slechthorenden


Deze cursus wordt gegeven in het eerste semester van het academiejaar in de oneven jaren. De cursus wordt gegeven in het programma voor Licentiaat Godsdienstwetenschappen. Ook studenten van buiten de KU Leuven kunnen zich voor deze cursus inschrijven. Deze cursus levert 4 credits op; deze credits zijn geldig op alle erkende universiteiten in de Europese Unie.

Doel van de cursus:

Na de cursus zouden studenten bekend moeten zijn met visies op doofheid en slechthorendheid, de ervaringswereld van dove mensen, dovencultuur, modellen van dovenpastoraat en theologische visies waarvan men zich in dovenpastoraat bedient.

Inhoud van de cursus:

De cursus bestaat uit zeven thema's:

  • Doofheid zichtbaar: de geschiedenis van doven in de maatschappij, de kerk en het dovenpastoraat.
  • Doofheid - beperking of kracht: dit thema gaat over twee visies op doofheid, de visie van horende mensen, waarin doofheid in de eerste plaats wordt gezien als een medisch-audiologische handicap, en de visie van doven waarin de dovengemeenschap een minderheid is met eigen taal en cultuur. We gaan daarna in op de wijze waarop pastoraat kan aansluiten bij de sociaal-culturele visie op doofheid.
  • De invloed van doofheid op het functioneren van de persoon: wat is de invloed van doofheid op communicatie, psychosociale aanpassing, godsdienstige ervaring, en  op de religieuze socialisatie van dove jongeren.
  • Dove mensen en hun taal: voor dove mensen is taal kristallisatiepunt van vervreemding of verbondenheid met andere mensen. Wat voor gevolgen heeft dit voor godsdienstige communicatie, katechese en liturgie? We zullen ook spreken over gebarentaal als godsdienstige en liturgische taal.
  • Dove mensen zelf: Hoe kijken dove mensen naar zichzelf, wat vertellen ze over zichzelf en over doofheid? Kan doofheid samengaan met lijden, en zo ja, wie is dan schuldig aan het lijden van dove mensen?
  • Doof worden: Er is een groot verschil tussen vroegdove mensen en mensen die later in hun leven doof worden. Hoe gaan doofgeworden mensen met hun doofheid om en hoe kan pastoraat bij deze mensen plaatsvinden? 
  • Modellen van dovenpastoraat: de laatste dertig jaar heeft er een grote verandering plaatsgevonden in het dovenpastoraat, van een institutioneel zorgperspectief en een gehandicaptenbenadering door horende pastors naar een contextuele en bevrijdingstheologische benadering waarin dove mensen niet langer alleen ontvangers zijn van de boodschap, maar actief betrokken zijn in het scheppen van  hun eigen religieuze cultuur. Drie voorbeelden van christelijke dovengemeenschappen worden beschreven: Dovenpastoraat uitgaande van de dovengemeenschap, een geïntegreerde gemeenschap van doven en horenden, en Dove mensen, pastor of leek, die zelf het voortouw nemen in gemeenschapsopbouw.

Na afsluiting van elk thema wordt een cursustekst beschikbaar gesteld op Blackboard (Toledo). Personen die niet zijn ingeschreven aan de KU Leuven, kunnen deze teksten onder voorwaarden rechtstreeks bij Prof.Broesterhuizen aanvragen.

Vorm van de cursus:

De cursus wordt gegeven door middel van hoorcolleges van twee uur gedurende 13 weken. De cursus kan ook worden gevolgd door middel van begeleide zelfstudie, ook in de even jaren. Begeleide zelfstudie vindt op de volgende wijze plaats.

  • Elk van de zeven thema's wordt gecombineerd met een literatuuropdracht. Studenten schrijven hierover een korte paper (maximaal twee A4) en mailen deze naar Prof.Broesterhuizen. De paper wordt besproken in een kort gesprek (15 minuten), persoonlijk of via MSN/Skype (met webcam).
  • Een extra literatuuropdracht, op voorstel van de student en met goedkeuring van Prof. Broesterhuizen.
  • Een extra praktische opdracht in de vorm van een interview met iemand, bij voorkeur een dove persoon, die betrokken is bij het dovenpastoraat of de godsdienstige opvoeding van dove kinderen of jongeren.

Evaluatie:

Evaluatie van de cursus vindt plaats in de vorm van een mondeling examen, met schriftelijke voorbereiding (gesloten boek). In het geval van begeleide zelfstudie heeft ook een mondeling examen de voorkeur, maar in het geval van grote afstand tot de KU Leuven kan het examen plaatsvinden via MSN/Skype (met webcam).

Taal:

De colleges worden gegeven in het Nederlands. Schriftelijke opdrachten kunnen ook in het Engels, Duits of Frans zijn of in Nederlandse Gebarentaal op video. Het mondelinge examen vindt plaats in het Nederlands, maar kan ook eventueel in het Engels, Duits of Nederlandse Gebarentaal plaatsvinden.

Pastoral Ministry with the Deaf and Hard-of-Hearing (Engelstalig)


Deze cursus wordt gegeven in het eerste semester van het academiejaar in even jaren. De cursus wordt gegeven in het Engels en maakt deel uit van het internationale programma van de Faculteit Theologie en Religiewetenschappen, te weten het programma voor Master of Religious Studies. Tevens maakt de cursus deel uit van het Study Abroad Programme for European Culture and Society. Studenten van buiten de KU Leuven kunnen zich ook alleen voor deze cursus inschrijven. De cursus levert 4 credits op. Deze credits zijn geldig aan alle erkende universiteiten in de Europese Unie.

Pastoral Ministry in Care Services: Fundamental Issues


Deze cursus is een deel van een cursus die ik samen met Prof. Axel Liégeois geef in het tweede semester van de even academiejaren. Zes colleges van twee uur worden gegeven door Prof. Axel Liégeois en zes door mij. De cursus maakt deel uit van het programma voor Master in de Gespecialiseerde Studies van Theologie en Godsdienstwetenschappen (in het Vlaamse programma van de Faculteit Theologie en Religiewetenschappen) en voor Master of Advanced Studies in Theology and Religion (internationaal programma van de faculteit). Deze cursus levert 4 credits op die geldig zijn aan alle erkende universiteiten in de Europese Unie.

Prof. Liégeois' deel van de cursus gaat over identiteit van de pastor, mijn deel van de cursus over identiteit van de cliënt, met speciale toepassing op dove cliënten. De volgende thema's worden daarbij behandeld:

  • Visies op functionele beperking: theologisch en cultureel vooroordeel over functionele beperking in de Westerse cultuur, en de ongemakkelijk relatie tussen godsdienst en functionele beperking.
  • Visies van theologen en pastors die zelf een functionele beperking hebben.
  • De deconstructie van het begrip handicap en de formulering van een alternatieve visie op menselijke beperktheid.
  • Eigenwijze cliënten tussen toe-eigening en onteigening.
  • Actieve deelname van mensen aan het pastoraat: voorbeelden uit het Dovenpastoraat.

Bij elk thema hoort een cursustekst. Deze kan worden gedownload van Blackboard (Toledo). Personen van buiten de KU Leuven kunnen deze teksten onder voorwaarden van Prof.Broesterhuizen krijgen.

Evaluatie vindt plaats door middel van een mondeling examen met schriftelijke voorbereiding. Voor mijn deel van de cursus moet een korte paper met zes stellingen worden geschreven:  

  • Drie stellingen over de onderwerpen die zijn behandeld in de cursus en drie stellingen over de literatuuropdracht.
  • Stellingen moeten meer zijn dan alleen een reproductie van de behandelde stof, maar moeten een eigen, creatieve en kritische mening van de student zelf weergeven.
  • Elke stelling mag niet langer zijn dan 200 woorden, d.i. twee stellingen op een A4. 
  • De paper moet uiterlijk één week voor het examen via e-mail zijn ingeleverd.

Het mondeling examen bestaat uit een motivering van en discussie over twee van de zes stellingen; de vier niet bediscussieerde stellingen worden wel in de totale beoordeling meegenomen.

Pastoral Ministry in Care Services: Practical Issues


Deze cursus is een deel van een cursus die ik samen met Prof. Axel Liégeois geef in het tweede semester van de oneven academiejaren. Zes colleges van twee uur worden gegeven door Prof. Axel Liégeois en zes door mij. De cursus maakt deel uit van het programma voor Master in de Gespecialiseerde Studies van Theologie en Godsdienstwetenschappen (in het Vlaamse programma van de Faculteit Theologie en Religiewetenschappen) en voor Master of Advanced Studies in Theology and Religion (internationaal programma van de faculteit). Deze cursus levert 4 credits op die geldig zijn aan alle erkende universiteiten in de Europese Unie.

Prof. Liégeois behandelt in zijn deel van de cursus methodologische benaderingen die worden gebruikt door de pastor. Mijn deel van de cursus gaat over de omstandigheden en de vaardigheden die van invloed zijn op het functioneren van de pastor in het pastoraat bij mensen met een functionele beperking, in het bijzonder bij doven. De volgende onderwerpen komen daarbij aan bod:

  • Een model van theologische reflectie in het pastoraat. In dit thema wordt functionele beperking, in het bijzonder doofheid, gezien als een conditie die een eigen wereld schept. Doofheid is een kosmologie, een wereld, van waaruit mensen een eigen kijk hebben op de christelijke traditie, de cultuur, en hun persoonlijke ervaring.
  • Gesprek: hoe kan een pastor aansluiten bij de eigen wereldvisie van de cliënt, in het bijzonder als de pastor zelf in een andere wereld leeft? wat betekent gesprek in deze context?
  • Toegankelijkheid en deelname: toegankelijkheid is niet alleen een materieel gegeven; het is de eerste stap naar volledige deelname in de gemeenschap. Welke vooroordelen blokkeren volledige deelname? In deze context wordt de vanzelfsprekendheid van de wereldvisie van "normale" mensen odner kritiek gesteld, als ook het fonocentrisme van religie in de Westerse cultuur. Daarbij gaan we ook in op de waarde van visuele weergave van de boodschap in de christelijke traditie.
  • Samenwerkend pastoraat (collaborative ministry): de kerk is de eenheid van alle gedoopten, en alle gedoopten delen in de charisma's van de kerk. Dit heeft consequenties voor de wijze waarop mensen bij het pastoraat betrokken worden, Concrete voorbeelden van collaborative ministry worden besproken.

Bij elk thema hoort een cursustekst. Deze kan worden gedownload van Blackboard (Toledo). Personen van buiten de KU Leuven kunnen deze teksten onder voorwaarden van Prof.Broesterhuizen krijgen.

Evaluatie vindt plaats door middel van een mondeling examen met schriftelijke voorbereiding. Voor mijn deel van de cursus moet een korte paper met zes stellingen worden geschreven:  

  • Drie stellingen over de onderwerpen die zijn behandeld in de cursus en drie stellingen over de literatuuropdracht.
  • Stellingen moeten meer zijn dan alleen een reproductie van de behandelde stof, maar moeten een eigen, creatieve en kritische mening van de student zelf weergeven.
  • Elke stelling mag niet langer zijn dan 200 woorden, d.i. twee stellingen op een A4. 
  • De paper moet uiterlijk één week voor het examen via e-mail zijn ingeleverd.

Het mondeling examen bestaat uit een motivering van en discussie over twee van de zes stellingen; de vier niet bediscussieerde stellingen worden wel in de totale beoordeling meegenomen.

Religie, Zingeving en Levensbeschouwing (RZL)


Een van de manieren waaruit de katholiciteit van de KU Leuven blijkt, is dat in elke faculteit en elk studieprogramma een verplichte cursus Religie, Zingeving en Levensbeschouwing gegeven wordt. De Faculteit Theologie en Religiewetenschappen heeft mij verzocht deze cursus te geven in het programma voor Bachelor in de Logopedie en Audiologie, vanuit het gezichtspunt van horenden meer een logische vraag dan vanuit het gezichtspunt van dovencultuur. In deze cursus presenteer ik de visies van dove mensen en dovencultuur op religie, zingeving en levensbeschouwing.

Voor studenten in het Bachelor-programma is het een verplichte cursus van 13 colleges van één uur in het eerste semester van elk academiejaar. De cursus geldt voor drie credits. Deze credits zijn geldig op alle erkende universiteiten in de Europese Unie.

De volgende thema's worden in deze cursus behandeld:

  • Visies op functionele beperking: hoe kijken religies aan tegen functionele beperking, en waarom is de relatie tussen religie en functionele beperking zo ongemakkelijk? Hoe kijken dove mensen hiertegen aan?
  • Doofheid als wereldvisie. Voor dove mensen is doofheid geen, of niet in de eerste plaats een, handicap, maar een wereldvisie, met specifieke gevolgen voor zingeving en levensbeschouwing.
  • Wat betekenen taal, gesprek en communicatie vanuit het oogpunt van religie en levensbeschouwing?
  • Godsdienstige beleving van dove mensen.
  • Ethische aspecten van de behandeling van dove mensen: op het gebied van doofheid bestaan er verschillende ethische controverses rond thema's als orale communicatie versus gebarentaal, integratie van dove kinderen in het regulier onderwijs, cochleaire implantatie. De meningen en keuzen van veel doven zijn op dit gebied anders dan van horenden. Wat is daarvan de achtergrond? Deze vraag wordt geanalyseerd vanuit het gezichtspunt van personalistische ethiek.

Bij elk thema hoort een cursustekst. Deze kan worden gedownload van Blackboard (Toledo). Personen van buiten de KU Leuven kunnen deze teksten onder voorwaarden van Prof.Broesterhuizen krijgen.

Evaluatie vindt plaats door middel van een mondeling examen. Studenten moeten een korte paper met vier stellingen schrijven:  

  • Twee stellingen over de onderwerpen die zijn behandeld in de cursus en twee stellingen over de literatuuropdracht.
  • Stellingen moeten meer zijn dan alleen een reproductie van de behandelde stof, maar moeten een eigen, creatieve en kritische mening van de student zelf weergeven.
  • Elke stelling mag niet langer zijn dan 200 woorden, d.i. twee stellingen op een A4. 
  • De paper moet uiterlijk één week voor het examen via e-mail zijn ingeleverd.

Het mondeling examen bestaat uit een motivering van en discussie over twee van de vier stellingen; de twee niet bediscussieerde stellingen worden wel in de totale beoordeling meegenomen.