Op zoek naar voltooiing de kracht van de christelijke heilsbelofte
Net zoals de termen 'zonde' en 'genade' problematisch zijn geworden in het hedendaagse theologisch discours geldt dit ook voor de noties van verlossing, heil en voltooiing. Hier kan de theologische antropologie zich laten inspireren door het werk van toonaangevende spirituele auteurs die dit perspectief op een nieuwe wijze relevant maken.
De herontdekking van een spiritueel perspectief op de mens
Wanneer het magisterium en de academische theologie er vaak niet in slagen om een geloofwaardig mensbeeld naar voren te schuiven in de huidige debatten, daar lijkt de lacune te worden ingevuld door spirituele auteurs die op een eigenzinnige wijze het menswetenschappelijke en het (monastiek-)theologische discours met elkaar in contact brengen. Rode draad doorheen de bestsellers van auteurs zoals bijvoorbeeld Henri Nouwen, Anselm Grün OSB, Christopher Jamison OSB, is het omgaan met de menselijke gebrokenheid en schuld, en hoe Gods barmhartigheid genezing en heelwording brengt. Een grondige analyse van de onderliggende theologische en antropologische aspecten in hun visie zou toelaten kritisch de verhouding tussen traditie en hedendaagse cultuur kritisch te onderzoeken. Past deze spirituele antropologie zich niet al te naadloos aan aan de privatisering van het religieuze – religie geconsumeeerd als middel tot zelfrealisatie? Anderzijds kan deze literatuur ook een bron zijn van empowerment door de menselijke persoon te wijzen op de eigen individuele verantwoordelijkheid wanneer hij of zij zich gevangen lijkt te weten in een (bureaucratisch) systeem dat net deze empowerment lijkt te ondergraven. Bijgevolg kan deze literatuur ook een bron zijn om terug de individuele verantwoordelijkheid te belichten.
Vervulling in Christus? Naar een theologisch-antropologische synthese
Deze spirituele literatuur raakt blijkbaar iets fundamenteels: hier kunnen bouwstenen gevonden worden om een christelijk mensbeeld te ontwikkelen dat ook in de huidige academische discussie een cruciale bijdrage zou kunnen leveren aan de vraag 'wie / wat is de mens?' Meer nog: van deze geschriften gaat vaak een integrerende kracht uit, waarbij niet alleen het driespan 'schepping – zonde / genade – verlossing' tot zijn innerlijke eenheid wordt gebracht, maar ook op originele wijze linken worden gelegd met hedendaagse (mens) wetenschappelijke en filosofische ideeën. Theologisch gezien komt dit neer op een herontdekking van de gedachte dat de mens zijn uiteindelijke voltooiing vindt in Christus . Deze derde onderzoekspiste laat aldus toe een antropologische samenhang te zoeken die alle voorgaande perspectieven integreert en een eschatologische spankracht verleent.
Geschapen naar Gods beeld? De menselijke natuur betwist
