Centrum Vrouwenstudies Theologie - Verslag 1998-99
Interdisciplinair doctoraatsseminarie Women, Gender and Christian Tradition: Gaining a Perspective on Women/Gender Studies
Op initiatief van het Centrum Vrouwenstudies Theologie/Centre for Women’s Studies Theology werd in 1998-1999 een interdisciplinair doctoraatsseminarie ingericht, met als titel ‘Women, Gender and Christian Tradition: Gaining a Perspective on Women/Gender Studies’. Dit seminarie werd begeleid door drie moderatoren (Elvira Roncalli, Bianca Lataire, Ine Van Den Eynde) onder algemene supervisie van prof. dr. Bieringer.
Het seminarie vond plaats in het tweede semester, bestond uit 10 bijeenkomsten van 2 ½ uur en omvatte onder de vorm van discussie de bespreking van teksten uit de disciplines literatuur, filosofie, dogmatiek, Nieuwe Testament, Oude Testament (zie bijlage).
In totaal waren er 24 deelnemers, waarvan het merendeel doctoraatsstudenten, alhoewel ook enkele mensen van applied ethics deelnamen. De meeste aanwezigen namen actief deel aan de discussies. 24 deelnemers blijft niettemin een grote groep om diepgaande discussies mee te voeren.
De wens werd geuit om meer vrouwelijke deelnemers, temeer daar een aantal van de vrouwelijke aanwezigen zich zelden in de discussies mengde. Mogelijks heeft hun terughoudendheid te maken met hun nauwe betrokkenheid bij het onderwerp. Het lage aantal vrouwen in het seminarie weerspiegelt het lage aantal doctoraatsstudentes aan de faculteit.
De ervaring van dit doctoraatsseminarie leerde dat er onder de Engelstalige studenten een grote interesse voor vrouwenstudies theologie leeft. Vermoedelijk hangt dit samen met het feit dat het hier om een onderwerp gaat waarbij iedereen zich betrokken voelt.
Het is onze wens om voor volgend jaar terug te gaan naar het oorspronkelijke idee van een algemeen seminarie waar teksten als uitgangspunt van discussie genomen worden. Groepsdynamiek en actieve deelname zijn van centraal belang. Er zal een aanvraag tot de doctoraatscommissie gericht worden om de bijeenkomsten van het seminarie hetzelfde statuut toe te kennen als deze van het Centrum voor Bevrijdingstheologieën, d.w.z. 10 credits per actief bijgewoonde bijeenkomst. De voertaal zal Engels zijn. Er wordt nagedacht om een Nederlandse versie te organiseren. Het lijkt echter niet zo eenvoudig om voldoende Nederlandstalige studenten bijeen te krijgen. Zij kunnen wel aansluiten bij een Engelstalig seminarie, maar het omgekeerde kan niet.
Het vak Vrouwenstudies Theologie
Ook voor het vak Vrouwenstudies Theologie bleek er een grote interesse van de studenten. De betrokken professoren vonden dit een positieve ervaring. Het vak verliep in twee delen: een algemene basisinleiding op Vrouwenstudies Theologie (Gastprofessor: Caroline Vander Stichele) en het thema "Vrouwen en leiderschap" (prof. Cornille en prof. Bieringer).
Voor de Engelstalige versie van volgend jaar zal hetzelfde opzet behouden blijven (5 lessen door een gastprofessor en de overige lessen door Profs. Bieringer en Cornille). Er wordt wel nog nagedacht over de evaluatievorm (paper, mondeling of schriftelijk examen).
Deelname aan de internationale LAUD-conferentie Women and Religious Discourse te Duisburg
Het mag gezegd worden dat niet minder dan 25 procent van de deelnemers aan de LAUD-conferentie op de één of andere manier aan het Centrum voor Vrouwenstudies Theologie verbonden zijn (o.a. Reimund Bieringer; Mary Elsbernd, Bianca Lataire, Shu Fen Pong, Elvira Roncalli, John Ries, Susan Roll, Kristin de Troyer, Ine Van Den Eynde). In het eerste semester werden een aantal bijeenkomsten van het Centrum gewijd aan de voorbereiding van de lezingen. Ook het doctoraatsseminarie bood een goede voorbereiding op de conferentie.
De papers van de LAUD conferentie zijn als paper gepubliceerd door LAUD, Essen. Ze worden ook opgenomen in diverse boeken (zie bijlage).
Uitbouwen van internationale relaties
Het uitbouwen van internationale contacten was in het voorbije jaar al aan de orde via de gastprofessoren voor het vak Vrouwenstudies Theologie en via de deelname aan de OPP-week (studieweek voor doctorandae). Ook dit jaar werden deze contacten verder uitgebouwd, o.a. door:
- deelname aan de AIO-cursus postacademische cursus Vrouwenstudies theologie "Grondslagen van feministisch-theologische hermeneutiek" (Utrecht, 1-2 oktober 1998), ingericht door de Nederlandse Onderzoeksschool NOSTER i.s.m. IWFT.
- deelname aan het symposium "Als een tango… Feministische theologie in context" (3 juni), met drie lezingen door de professoren vrouwenstudies van de Universiteit Nijmegen, en de oratio van M. de Haardt bij de aanvaarding van de Catharina Halkesleerstoel voor Feminisme en Christendom.
- uitwisseling via de nieuwsbrief van de interuniversitaire werkgroep voor feministische theologie (IWFT, hierin werd onder meer ons seminarie en de cursus aangekondigd)
- het LAUD-congres
- het congres van de European Society of Women in Theological Research (ESWTR, Hoffgeismar, augustus 1999).
- gastprofessoraat van prof. Cornille in het kader van de samenwerking KUL/Leiden, vrouwen in de wereldgodsdiensten
Betreffende het uitbouwen van internationale relaties wordt voor volgend jaar gedacht aan het bijwonen van onderzoekscolloquia vrouwenstudies theologie (enkel voor doctores) en de Nosterbijeenkomsten (doctorandi/ae) en het benadrukken van de samenwerking met Tilburg ook op het gebied van vrouwenstudies theologie. Individuen die met het centrum verbonden zijn, worden aangemoedigd aan dergelijke activiteiten deel te nemen en in de centrumbijeenkomsten verslag uit te brengen.
Bijlagen van het Jaarverslag 1998-1999
BIJLAGE 1: Bestudeerde literatuur van het Doctoraatsseminarie
January, 27: General meeting
Virginia Woolf, A Room of One’s Own, 1929, chapters 2 & 6.
February, 3: Philosophy
Michèle Le Doeuff, Women and Philosophy, in T. Moi (ed.), French Feminist Thought: a Reader, Oxford: Blackwell, 1989, pp. 181-209;
Charlotte Witt, Feminist Metaphysics, in L.M. Anthony & C. Witt (eds.), A Mind of One’s Own: Feminist Essays on Reason and Objectivity, Oxford: Westview Press, 1993, pp. 273-288.
February 10: Philosophy
Luce Irigaray, Ethics of Sexual Difference, transl. C. Burke and G. C. Gill, Athlone Press, 1993, 5-19; 30-33; 140-153.
February 16: Systematic Theology
Mary Daly, Beyond God the Father. Toward a Philosophy of Women’s Liberation, Boston: Beacon Press, 1973, pp. xl-xli; pp. 1-43.
February 24: Systematic Theology
Daphne Hampson, Theology and Feminism, Oxford: Blackwell, 1990, Ch. 6: Theology, pp. 148-175;
Elizabeth A. Johnson, She Who Is. The Mystery of God in Feminist Theological Discourse, New York: Crossroad, 1992, Ch. 3: Basic Linguistic Options: God, Women, Equivalence, pp. 42-57.
March 10: New Testament
Sandra M. Schneiders, The Revelatory Text. Interpreting the New Testament as Sacred Scripture, San Francisco: Harper Collins, 1991, Chapter 7: A Case Study: A Feminist Interpretation of John 4:1-41, pp. 180-199;
Jean K. Kim, A Korean Feminist Reading of John 4:1-41, in Semeia 78 (1997) 109-119.
March 17: New Testament
Elisabeth Schüssler Fiorenza, In Memory of Her. A Feminist Theological Reconstruction of Christian Origins, Crossroad: New York, 1983, 101994, pp. xiii-xlii: Introduction to the Tenth Anniversary Edition: Remember the Struggle; pp. xliii-lv: Introduction: In Search of Women’s Heritage;
Daphne Hampson, On Not Remembering Her, in Feminist Theology 19 (1998) 63-83.
March 22: Tenach
A.A. Di Lella, Women in the Wisdom of Ben Sira and the Book of Judith: A Study in Contrasts and Reversals, in J.A. Emerton (ed.), Congress Volume. Paris 1992 (SVT, 61), Leiden-New York-Köln, 1995, pp. 39-52;
A.J. Levine, Sacrifice and Salvation: Otherness and Domestication in the Book of Judith, in A. Brenner (ed.), A Feminist Companion to Esther, Judith and Susanna (A Feminist Companion to the Bible, 7), Sheffield, 1995, pp. 208-233.
March 31: Tenach
Introduction to A. Brenner - F. van Dijk-Hemmes, On Gendering Texts: Female and Male Voices in the Hebrew Bible (Biblical Interpretation Series, 1), Leiden/New York NY, Köln, 1993, 1-13;
F. Van Dijk-Hemmes, Traces of Women's Texts in the Hebrew Bible. 2a. Victory Songs, in A. Brenner – F. Van Dijk-Hemmes, On Gendering Texts: Female and Male Voices in the Hebrew Bible (Biblical Interpretation Series, 1), Leiden/New York NY, Köln, 1993, 32-43;
A. Brenner, Women's Traditions Problematized. Some Reflections, in B. Becking - M. Dijkstra(eds.), On Reading Prophetic Texts. Gender-Specific and Related Studies in Memory of Fokkelien van Dijk-Hemmes (Biblical Interpretation Series, 18), Leiden/New York NY, Köln, 1996, 53-66.
April 21: Evaluation meeting
BIJLAGE 2: LAUD-papers
B. Lataire – R. Bieringer, God the Father: An exegetical Study of a Johannine Metaphor (LAUD-paper. Series A: General and Theoretical Papers, 493), Essen, 1999, 1-18.
J. Riez, Genesis of the Jude-Christian Tradition Revisited: a Critical Appraisal of Edith Stein on Woman, (LAUD-paper. Series A: General and Theoretical Papers, 497), Essen, 1999, 1-9.
E. Roncalli, Arendt’s Thinking and the Metaphysical Tradition: A Reading with Reference to the Experience of Women (LAUD-paper. Series A: General and Theoretical Papers, 495), Essen, 1999, 1-9.
S. Van Den Eynde, Daughters of Abraham? On "Covenant", Women and Gender (LAUD-paper. Series A: General and Theoretical Papers, 472), Essen, 1999, 1-14.
De papers van B. Lataire-R. Bieringer en van S. Van Den Eynde zullen in licht gewijzigde versie worden opgenomen in Robert Platzner (ed.), Gender: Tradition and Renewal (Religions and Discourse), Frankfurt: Peter Lang, 2000.
De papers van E. Roncalli en J. Riez zullen worden opgenomen in J. Riez- B. Biebuyck (eds.), Amsterdam [titel nog nader te bepalen].
