Centrum voor de studie van Augustinus, Augustinisme en Jansenisme
Het Centrum voor de studie van Augustinus, augustinisme en jansenisme werd opgericht in 1984. Het is erop gericht het wetenschappelijke onderzoek over Augustinus en het (neo)augustinisme te stimuleren. Deze doelstelling wordt op diverse wijzen geconcretiseerd, door het opzetten van onderzoeksprojecten, het organiseren van lezingen en colloquia, het inrichten van tentoonstellingen en het bevorderen van publicaties. Op onderzoeksvlak focust het Centrum op de invloed en de receptie van Augustinus, in het bijzonder zijn rol in de donatistische en pelagiaanse controverse, in de ontwikkeling van theologie en filosofie. Bijzondere aandacht wordt daarbij besteed aan de kwestie van de verhouding tussen goddelijke genade en menselijke vrijheid en de verschillende interpretaties van Augustinus’ genadeleer in de zestiende en zeventiende eeuw. Dit debat heeft zich gekristalliseerd zich in verschillende disputen.
In de zestiende eeuw werd de Leuvense Theologische Faculteit tot een belangrijk centrum van katholiek augustiniaans denken, een ontwikkeling waarin o.a. Johannes Driedo en Jacobus Latomus een cruciale rol speelden. Met protestanten (maar evenzeer met humanisten als Erasmus) werd gediscussieerd over de positie van de Bijbel in de theologiebeoefening, met onder meer als inzet de juiste interpretatie van Augustinus’ De doctrina christiana. Vooral de genadeleer van de kerkvader was inzet van een felle controverse, waarbij een deel van de Faculteit onder leiding van Michael Baius koos voor een radicaal augustinisme, wat uiteindelijk tot een veroordeling leidde (publicaties van L. Ceyssens, E. van Eijl, M. Lamberigts, W. François, K. Schelkens). Dit radicale augustinisme stak opnieuw de kop op tijdens de jansenistische controverse, die loopt doorheen de zeventiende en achttiende eeuw. Inzake de studie van het jansenisme kan het onderzoekscentrum buigen op een uitgebreide expertise (o.m. publicaties van L. Ceyssens, J. Roegiers, T. Quaghebeur en M. Lamberigts). In dit kader werd o.a. het Lexicon pseudonymorum jansenisticorum gepubliceerd (1989). Bovendien bezit de Maurits Sabbebibliotheek van de Faculteit Theologie en Religiewetenschappen te Leuven het rijkste jansenistische fonds in België. Het in de bibliotheek aanwezige materiaal werd gedeeltelijk geïnventariseerd en biedt een onderzoeksforum voor wetenschappers uit binnen- en buitenland.
Het onderzoek van dit centrum geeft momenteel ondersteuning aan een lopend interdisciplinair onderzoeksproject over The Normativity of History, waarin een van de onderzoeksdomeinen bestaat in de wisselende Augustinusreceptie doorheen de eeuwen. Daarnaast werkt het Centrum nauw samen met onderzoekscentra als het 'Centrum voor Geschiedenis van de Theologische Faculteit te Leuven' en het 'Augustijns Historisch Instituut' te Heverlee-Leuven (met het daaraan verbonden tijdschrift Augustiniana).
Contact
Centrum voor de studie van Augustinus, augustinisme en jansenisme
Faculteit Theologie en Religiewetenschappen KU Leuven
Prof. Dr. Mathijs Lamberigts
Sint-Michielsstraat, 6
B-3000 Leuven
Tel.: +32 (0)16 / 32 38 71
E-mail: Mathijs.Lamberigts@theo.kuleuven.be
