Licentie Godgeleerdheid - Major Praktische theologie - Specialisatie praktische theologie 2005-2006
Algemene Informatie
De major pastoraaltheologie, specialisatie praktische theologie, heeft naast een onderzoekscomponent een professionele gerichtheid op het pastoraat.
De specialisatie praktische theologie kent vier basisprincipes:
1. De integratie van een complementaire leervorm: leren aan ervaring. De opleiding wordt praktijkbetrokken aangeboden door practica, werkcolleges en stage met supervisie.
2. Een persoonsgerichte vorming met aandacht voor spiritualiteit.
3. Een interdisciplinaire vorming: niet alleen steunt de pastoraaltheologie op inzichten uit de menswetenschappen, tevens bestaat de mogelijkheid om gespecialiseerde colleges aan andere faculteiten binnen het keuzevakkenpakket op te nemen. Men volgt hiervoor de gebruikelijke procedure via de Permanente Onderwijscommissie (POC).
4. De specialisatie in een pastoraal werkveld: naast een algemene praktisch-theologische vorming kiezen de studenten een pastoraal werkveld waarin ze zich wensen te specialiseren: pastoraat in de zorg, het gezin, de school, de parochie, de gevangenis, het vormingswerk, etc.
Studenten praktische theologie die uitdrukkelijk te kennen geven dat ze zich praktisch-theologisch willen scholen, nemen zowel tijdens de tweede licentie godsdienstwetenschappen als tijdens de Master in de gespecialiseerde studies in de Godgeleerdheid en de godsdienstwetenschappen als onderdeel van hun major pastoraaltheologie de werkcolleges praktische theologie (telkens 8 pt.) in hun programma op. In beide jaren ruilen de studenten hiervoor één opleidingsonderdeel uit het theologische en godsdienstwetenschappelijke keuzepakket en één keuzevak in. De werkcolleges heten respectievelijk A05B4A Pastorale vorming: reflecties en practicum (2005-2006) en A05B3A Thema’s uit de praktische theologie, met practicum (2006-2007). Deze werkcolleges steunen op drie pijlers: pastoraaltheologie, praktijk en spirituele vorming. Titularissen zijn de professoren K. Depoortere (coörd.), D. Pollefeyt en A. Liégeois. De inhoud wordt jaarlijks bepaald in samenspraak met de overige leden van de stuurgroep praktische theologie [Tot de stuurgroep van de specialisatie praktische theologie behoren: K. Depoortere (voorzitter stuurgroep), L. Boeve (academisch secretaris), M. Broesterhuizen, K. Demasure, L. Leijssen, A. Liégeois, D. Pollefeyt, A. Vandenhoeck] en de coördinator van het Universitair Pastoraal (Na-)vormingscentrum, Frieda Boeykens.
Naast de werkcolleges praktische theologie dienen de studenten als meesterproef stage te lopen en een scriptie te schrijven. Deze scriptie moet voldoen aan de gangbare eisen van de licentiaatsverhandeling in het vierde jaar of de onderzoeksscriptie in het vijfde jaar en wordt als zodanig ingediend. [Studenten die na het derde jaar van onderwerp veranderen schrijven – mits goedkeuring van de POC – een uitgebreide scriptie.] De stageplaats en het scriptie-onderwerp worden gekozen in functie van het pastorale werkveld waarin de student zich wenst te specialiseren. De begeleide stage met supervisie bedraagt in de tweede licentie godsdienstwetenschappen 150 uren en in de Master in de gespecialiseerde studies in de Godgeleerdheid en de godsdienstwetenschappen 300 uren.
Wie al vroeger de licentie in de godsdienstwetenschappen behaalde, kan deze specialisatie onmiddellijk aanvatten in het programma Master in de gespecialiseerde studies in de Godgeleerdheid en de godsdienstwetenschappen. De richting biedt na het behalen van de Master in de gespecialiseerde Godgeleerdheid en de godsdienstwetenschappen toegang tot een doctoraat, indien men voldoet aan de gangbare vereisten en toegelaten wordt door de facultaire doctoraatscommissie.
De startvergadering “praktische theologie” gaat door op donderdag 29 september 2005, van 18 tot 21 uur, in het H.-Geestcollege, Naamsestraat 40, 3000 Leuven.
Programma
1. A05B4A PASTORALE VORMING: REFLECTIES EN PRACTICUM
Het werkcollege heeft als doelstelling het aanleren van een praktisch-theologische attitude en vaardigheden met betrekking tot concrete situaties in diverse pastorale sectoren (zorg, school, gevangenis, parochie, gezin, etc.).
Het werkcollege (8 pt.) bestaat uit vier delen: (1) de thematische modules, (2) de module homiletiek, (3) de interdisciplinaire pastorale studiedag en (4) de intensieve vormingsweek.
1.1. DE THEMATISCHE MODULES
- In het academiejaar 2005-2006 worden 4 thematische modules aangeboden. Elke module bestaat uit 4 avonden, met 4 praktijkgerichte lezingen (18.00-20.00).
- Elke lezing wordt gevolgd door een begeleide verwerking in kleine groep achteraf (van 20.15 tot 21.15), inclusief broodjesmaaltijd.
- De bijeenkomsten gaan telkens door op donderdagavond in het H.-Geestcollege, Naamsestraat 40 te 3000 Leuven.
Eerste module: Leren bidden
Deze module wil bijdragen tot een hedendaagse christelijke spirituele vorming. Er worden inzichten en inspiratie aangeboden voor persoonlijk en gemeenschappelijk gebed.
De sessies gaan door op:
Donderdag 6 oktober 2005: Theologie van het gebed (Mgr. Bär, Chevetogne)
Donderdag 13 oktober 2005: Leren bidden met de psalmen (Karel D’Huys, vicaris bisdom Hasselt)
Donderdag 20 oktober 2005: Leren bidden in de traditie van de Geestelijke Oefeningen (Frieda Boeykens, coördinator UPNC)
Donderdag 27 oktober 2005: Leren bidden met andersgelovigen (Lode Vermeir, Kerkwerk Multicultureel Samenleven, adjunct van de hulpbisschop in Brussel)
Tweede module: Een gesprek van hart tot hart
Deze module focust op pastoraat in situaties waar gesproken communicatie (bijna) niet mogelijk is.
De sessies gaan door op:
Donderdag 17 november 2005: Communicatie met mensen met een verstandelijke handicap (Bea Maes, professor aan de faculteit psychologie en pedagogische wetenschappen, KU Leuven)
Donderdag 24 november 2005: Pastoraat bij mensen met een verstandelijke handicap (Antoon Vandeputte, diocesaan caritasmedewerker voor jeugd- en gehandicaptenzorg en medewerker Dienst voor Evangelisatie, Brugge)
Donderdag 8 december 2005: Doofheid in zicht (Marcel Broesterhuizen, professor aan de faculteit Godgeleerdheid, KU Leuven)
Donderdag 15 december 2005: Pastoraat bij het drama van dementie (Marinus van den Berg, pastor in verpleeghuis Antonius IJsselmonde te Rotterdam)
Derde module: De pastor uitgedaagd
De derde module wordt georganiseerd in de vorm van een studiedag en drie thema-avonden.
Op donderdag 9 maart 2006 zal Gerben Heitink (emeritus professor, Vrije Universiteit Amsterdam) een studiedag begeleiden over De identiteit van de pastor. Persoon, ambt en beroep in de veranderende context van kerk en samenleving.
Daarnaast worden tijdens drie donderdagavonden drie thema’s aangesneden:
Donderdag 16 maart 2006: De vergrijzing van de pastores: een ramp of een kans?
(Jan Kerkhofs, emeritus professor KU Leuven)
Donderdag 23 maart 2006: Leek, professional, ambtsdrager? Over de theologie van de pastoraal werk(st)er (Henk Witte, professor theologische faculteit Tilburg)
Donderdag 30 maart 2006: Gehuwde pastores (N.)
Vierde module: Parochie en kinderen
Vier thema’s komen aan bod:
Donderdag 27 april 2006: Het kind in het midden? Theologische reflecties over kindbeelden en de omgang met kinderen in pastorale settings (Annemie Dillen, wetenschappelijk medewerkster aan de faculteit Godgeleerdheid, KU Leuven)
Donderdag 4 mei 2006: “Alle gesprekken vonden 1 meter boven mijn hoofd plaats…” Concrete aandachtspunten voor kinderen met verdriet (Manu Keirse, professor aan de faculteit geneeskunde, KU Leuven)
Donderdag 11 mei: Gezin, school en parochie (Leen Dillen, godsdienstleerkracht, Roeselare)
Donderdag 18 mei: Een beetje chrisma. Vormselvoorbereiding in een tijd van her-initiatie (Kristiaan Depoortere, professor aan de faculteit Godgeleerdheid, KU Leuven)
1.2. HOMILETIEK
Deze module wordt georganiseerd in de vorm van een studiedag op donderdag 3 november 2005, en twee sessies praktische trainingen homiletiek.
De studiedag wordt begeleid door Gerrit Immink (professor aan de faculteit Godgeleerdheid, Universiteit Utrecht). Het opzet is dubbel: enerzijds wordt er ingegaan op de hedendaagse ontwikkelingen in de homiletiek. Anderzijds worden stapstenen aangereikt ter ondersteuning van de concrete preekvoorbereiding.
Daarnaast moet elke student minstens tweemaal een preek geven en op videoband registreren. Deze worden in de verschillende bijeenkomsten geanalyseerd. De sessies staan onder leiding van Kristiaan Depoortere, Marcel Broesterhuizen, Marc Steen en Anne Vandenhoeck. Ze gaan door op donderdag 22 december 2005, 16 en 23 februari 2006, 20 april 2006, telkens van 18.00 tot 20.00, in het H.-Geestcollege, Naamsestraat 40 te 3000 Leuven.
1.3. INTERDISCIPLINAIRE PASTORALE STUDIEDAG
Deze studiedag wordt ingericht in samenwerking met het CCV. Het thema is rituelen en zegeningen. In lezingen en werkwinkels brengen theologen en praktijkmensen vanuit theorie en ervaring inzichten en praktijkmodellen.
Plaats: Maria-Theresiacollege, Sint-Michielsstraat 6, 3000 Leuven
Datum: vrijdag 2 december 2005
Een aparte folder met het programma is vanaf 1 oktober 2005 te bekomen bij:
Sara Annaert, PR-verantwoordelijke Faculteit Godgeleerdheid, Sint-Michielsstraat 6, B-3000 Leuven, tel. 016/323873, info@theo.kuleuven.be
Frieda Boeykens, Coördinator Universitair Pastoraal (Na-)vormingscentrum, Sint-Michielsstraat 6, B-3000 Leuven, tel. 016/328467, Frieda.Boeykens@theo.kuleuven.be
1.4. INTENSIEVE VORMINGSWEEK
Een intensieve vormingsweek van maandag 6 februari tot vrijdag 10 februari 2006 in de abdij van Chimay, in samenwerking met het CCV. Het thema is volwassenencatechese. De vormingsweek biedt een combinatie van theorie, praktijk en spiritualiteit, door lezingen, verwerkingsmomenten, gesprek en uitwisseling, een boeiende filmavond en een inspirerende boswandeling. We nemen ook de tijd voor bezinning en gebed.
De doelstelling van de vormingsweek is dubbel: Enerzijds wensen we de deelnemers te laten kennismaken met een nieuwe fundamentele benadering van volwassenencatechese. Anderzijds worden enkele beproefde praktijkmodellen aan een kritische toets onderworpen. We doen hiervoor een beroep op gastsprekers uit binnen- en buitenland.
Een aparte folder met het programma is vanaf 1 november te bekomen bij:
Sara Annaert, PR-verantwoordelijke Faculteit Godgeleerdheid, Sint-Michielsstraat 6, B-3000 Leuven, tel. 016/323873, info@theo.kuleuven.be
Frieda Boeykens, Coördinator Universitair Pastoraal (Na-)vormingscentrum, Sint-Michielsstraat 6, B-3000 Leuven, tel. 016/328467, Frieda.Boeykens@theo.kuleuven.be
2. MEESTERPROEF
De meesterproef bestaat uit:
1) een gesuperviseerde stage (in de tweede licentie godsdienstwetenschappen voor 5 pt.; in de Master in de gespecialiseerde studies in de Godgeleerdheid en de godsdienstwetenschappen voor 10 pt.);
2) een licentiaatsverhandeling (11 pt.) of onderzoeksscriptie (10 pt.).
2.1. DE STAGE
Wie de specialisatie praktische theologie wil volgen, dient op het studieformulier aan te geven voor welke vorm van pastoraat hij/zij kiest. De stagecoördinator zal in overleg met de kandidaat en de stuurgroep praktische theologie een geschikte stageplaats zoeken in de door hen gekozen pastorale sector.
De studenten lopen gedurende 150 uren stage in de tweede licentie godsdienstwetenschappen (5 pt.) en 300 uren in de Master in de gespecialiseerde studies in de Godgeleerdheid en de godsdienstwetenschappen (10 pt.). De stage wordt ter plaatse begeleid door een gekwalificeerde werkbegeleid(st)er, erkend door de stuurgroep praktische theologie, die tevens een ZAP-verantwoordelijke en een supervisor voor de stage aanstelt.
De stage wordt als volgt georganiseerd:
(a) Eerste deel van de stage (tweede licentie godsdienstwetenschappen): introductiestage
- De eerste week - de kennismaking - (35 uren) begint bij voorkeur vanaf het begin van het tweede semester (tweede licentie godsdienstwetenschappen). De bedoeling is zicht te krijgen op de werking van de sector en het functioneren van de pastorale dienst binnen deze sector.
- Het vervolg van de introductiestage (115 uren) heeft als bedoeling de diverse aspecten van het pastorale werkdomein verder te leren kennen.
(b) Tweede deel van de stage (Master in gespecialiseerde studies in de Godgeleerdheid en godsdienstwetenschappen): vervolmakingstage
De bedoeling van deze vervolmakingstage is zich te bekwamen in alle pastorale taken van de sector. Er heeft een tussentijdse en een eindevaluatie plaats.
Gedurende de hele stageperiode wordt individuele supervisie voorzien. Supervisie is een vorm van praktijkbegeleiding die doet stilstaan bij de opgedane praktijkervaring om eruit te leren. Ze beoogt een integratie van de hele persoon, het werk én het werkveld.
Bij de aanvang van het academiejaar volgen de stagiair(e)s gedurende vier avonden de module Kennismaken met pastorale supervisie. Praktijk en theorie wisselen elkaar af. Wie geïnteresseerd is voor de langere opleiding praktijkbegeleiding in het pastoraat (CCV- www.ccv.be) kan deze module beschouwen als een eerste kennismaking.
De avonden worden begeleid door Jef Stevens (oud-educatief medewerker van het CCV) en Anne Vandenhoeck (wetenschappelijk medewerkster aan de faculteit Godgeleerdheid, KU Leuven) en gaan door in het H.-Geestcollege, Naamsestraat 40, 3000 Leuven. De data zijn: maandag 3 oktober 2005, maandag 17 oktober 2005, maandag 24 oktober 2005 en maandag 7 november 2005, telkens van 18.00 tot 20.30.
Een aparte stagegids is te bekomen bij:
Sara Annaert, PR-verantwoordelijke Faculteit Godgeleerdheid, Sint-Michielsstraat 6, B-3000 Leuven, tel. 016/323873, info@theo.kuleuven.be
Frieda Boeykens, Coördinator Universitair Pastoraal (Na-)vormingscentrum, Sint-Michielsstraat 6, B-3000 Leuven, tel. 016/328467, Frieda.Boeykens@theo.kuleuven.be
2.2. LICENTIAATSVERHANDELING OF ONDERZOEKSSCRIPTIE
Zowel de verhandeling als de onderzoeksscriptie bestaan uit een systematische uitdieping van een bepaald thema volgens de methode van de praktische theologie, waarbij theorie en praxis aan elkaar gekoppeld worden. Het onderwerp sluit aan bij het gekozen stageveld. Ook professoren die niet behoren tot de afdeling Pastoraaltheologie kunnen als promotor fungeren. Studenten vullen hiertoe de geëigende formulieren op het studentensecretariaat in. Net zoals andere ontwerpen voor verhandeling en onderzoeksscriptie worden deze voorstellen besproken op de afdelingsvergadering Pastoraaltheologie en goedgekeurd door de POC.
3. COLLEGES AAN DE K.U. LEUVEN
- De studenten volgen binnen de major pastoraaltheologie de twee aangeboden (onderzoeks)col-leges (8 pt.), het seminarie (4 pt.), het specialisatievak (4 pt.) en het werkcollege praktische theologie (8 pt.).
- Zij kiezen uit de groep van de theologische en godsdienstwetenschappelijke colleges (licentie godsdienstwetenschappen) of de overige onderzoekscolleges en/of specialisatievakken (Master in de gespecialiseerde studies in de Godgeleerdheid en de godsdienstwetenschappen) drie colleges uit minimum twee andere majorgroepen (12 pt.).
- Studenten van de tweede licentie godsdienstwetenschappen dienen daarnaast nog twee keuzevakken te volgen (8 pt.); studenten van de Master in de gespecialiseerde studies in de Godgeleerdheid en de godsdienstwetenschappen volgen nog één keuzevak (4 pt.).
Meer informatie over de vakinhouden is te vinden op de onderwijswebsite: http://theo.kuleuven.be/nl/onderwijs/
Meer informatie
Sara Annaert, PR-verantwoordelijke Faculteit Godgeleerdheid, Sint-Michielsstraat 6, B-3000 Leuven - tel. 016/323873, info@theo.kuleuven.be
Frieda Boeykens, Coördinator Universitair Pastoraal (Na-)vormingscentrum, Sint-Michielsstraat 6, B-3000 Leuven, tel. 016/328467, Frieda.Boeykens@theo.kuleuven.be
Of bij de leden van de stuurgroep praktische theologie:
Kristiaan Depoortere (voorzitter stuurgroep), Lieven Boeve (academisch secretaris), Marcel Broesterhuizen, Karlijn Demasure, Lambert Leijssen, Axel Liégeois, Didier Pollefeyt, Anne Vandenhoeck.
