Het hindoeïsme

Inhoudstafel

Het hindoeïsme: de oudste levende wereldgodsdienst

Het hindoeïsme is de oudste nog levende wereldgodsdienst. In feite is hindoeïsme de verzamelnaam voor verschillende stromingen die terug te voeren zijn op een gemeenschappelijke oorsprong (vallei van de Indus, circa 3000 v.C.) en gebaseerd zijn op dezelfde oerteksten, de veda's. Elke stroming schuift bepaalde goden naar voren, komt samen op een andere heilige plaats, interpreteert eigenzinnig de heilige teksten en beleeft de rituelen op een eigen manier. De Indiase boutade dat er evenveel godsdiensten zijn als mensen, lijkt op waarheid te berusten. Het hindoeïsme kan dan ook niet gezien worden als een religie met een vaste organisatie, gegrondvest op een stichting door een historische figuur, maar wel als een ontwikkelingsproces waarin telkens nieuwe elementen werden opgenomen


Het hindoeïsme: verankerd met het Indiase subcontinent

Het overgrote deel van de ongeveer 850 miljoen hindoes leeft in India. Bovendien bestempelt 80% van de Indiase bevolking zich als hindoe. Die verankering van het hindoeïsme in het ontstaansgebied India wordt verklaard door een gebrek aan missioneringdrang. Het strookt niet met het hindoeïsme, waarin de nadruk wordt gelegd op de individuele keuze van de mens, om iemand te overtuigen van zijn weg naar de verlossing. Daarnaast kan iemand pas hindoe genoemd worden als hij geboren is binnen een bepaalde kaste. Dat wil niet zeggen dat het als niet-hindoe onmogelijk is zich te 'bekeren' tot het hindoeïsme. In dat geval gaat men in de leer bij een leraar, een goeroe, die gaandeweg een ritueel tot de intreding uitstippelt.

Achtergrondinformatie

Hier vindt U de slideshow Hinduism van prof.dr. Winand Callewaert.
Hier vindt U de publicatielijst van prof.dr. Winand Callewaert.

CALLEWAERT, W.,Hindoeïsme. Goden, goeroes en gezangen, Leuven, Davidsfonds, 1994.
Net als W. Callewaerts (KU Leuven) vorige boek India. Goden als mensen (Leuven, Davidsfonds, 1991 -eveneens zeer aanbevolen) een boek over diverse aspecten van de Indische samenleving en religies. Met ook hoofdstukken over de Sikhs, de Jains en de wereld van de tribalen. Een interessant hoofdstuk over de heilige koe en het principe van de geweldloosheid (ahimsa) en over het kastensysteeem (pp. 146-162)

CALLEWAERT, W., India. Betoverende verscheidenheid, Leuven, Davidsfonds, 2001.
Een uitstekende inleiding tot het Hindoeïsme en de Islam en het Boeddhisme in India

 STAES, G. & CALLEWAERT, W., Bhagavad Gita. Het heilig boek van de hindoes, Leuven, Davidsfonds, 2001.
Introductie tot en vertaling van de Bhagavad Gita, na de Bijbel het meest vertaalde religieuze werk in de wereldliteratuur

DE VRIES, S., Hindoeïsme voor beginners. Een heldere inleiding tot de oudste nog levende wereldgodsdienst, Amsterdam, Forum, tweede druk, 1999.
Een uitstekende, inderdaad zeer heldere, beknopte maar toch omvattende inleiding tot het hindoeïsme.

KNOTT, K., Hinduism. A Very Short Introduction, Oxford, Oxford University Press, 2000
Een deeltje uit de uitstekende Very Short Introductions-reeks. Aan deze reeks is ook een website verbonden

VAN DIJK, A.M.G. e.a. (ed.), Hindoeïsme in Nederland. Achtergronden, geloofsbeleving en toekomstperspectieven van Surinaamse hindoes in de Nederlandse samenleving, s.l., 1999.
Uitgebreide studie over het leven van de Hindoestanen in Nederland. Interessant om te zien hoe daar de hindoes wel een eigen beleving van hun religie hebben uitgewerkt.

Links

België en Nederland

www.radhadesh.com
de Hare Krishna's uit België

www.antwerpindian.com
de Brahma Kumari's in België

www.gopio-belgium.be
Belgische Vereniging voor mensen van Indiase origine

www.hindoe.pagina.nl
www.hindoe.verzamelgids.nl
www.hindoeisme.startkabel.nl
Nederlandse portaalsites over het hindoeïsme

www.hindustani.nl/
uitgebreide site over en voor de Hindoestanen in Nederland (met nieuws en forum)

www.ohmnet.nl/
site van de hindoe-media in Nederland (radio en TV)

www.radha.nl/
www.astrolove.nl/
dating-site voor hindoes

www.xs4all.nl/~lva/indo/kookboek.html
Indisch kookboek

Internationaal

www.cbel.com/hinduism/
Engelstalige portaalsite over het hindoeïsme

www.hindu.org
www.indiaoz.com.au/hinduism
Engelstalige info over het hindoeïsme

www.bkwsu.com
officiële site van de Brahma Kumari

www.sacred-texts.com/hin/
de heilige teksten van het hindoeïsme

www.dirah.nl/indast.htm
www.vedicastrologer.org
info over de Vedische astrologie

www.koausa.org/Gods
www.mailerindia.com/god/hindu/index.php?vish2
kennismaking met de verschillende goden

www.ukindia.com/zhin001.htm
Hindi leren

www.arsfloreat.nl/sanskriet.html
info over Sanskriet

Het hindoeïsme in Europa en in België

Het hindoeïsme in Europa

In de 20ste eeuw trokken een aantal hindoeïstische goeroes naar het Westen om daar een westerse vorm van het hindoeïsme te verkondigen. Op die manier zijn verschillende hindoeïstische stromingen ontstaan, die bijna exclusief door westerse gelovigen worden aangehangen. Andere stromingen zijn zowel populair in het Westen als in India. Een bekend voorbeeld hiervan is de hare krisjna-beweging (waarover straks meer). Meestal worden één of meerdere elementen uit het hindoeïsme geselecteerd en omgevormd tot het centrale punt van de beleving, zoals het zingen van mantra's, het uitoefenen van yoga, het geloof in reïncarnatie en vegetarisch eten. In feite is de westerse interesse voor het hindoeïsme onderdeel van de opgang van de ruimere new-agebeweging.

Hindoestanen in Nederland

Nederland kent een sterke aanwezigheid van etnische hindoes. Men schat hun aantal op ongeveer 70.000. Die mensen zijn eigenlijk via een omweg in Nederland terechtgekomen. Het zijn afstammelingen van contractarbeiders uit India die in de Nederlandse kolonie Suriname gingen werken. De ingeweken Indiërs noemden zich Hindoestanen, 'afkomstig uit India'. De naam is nogal verwarrend, want hij heeft niets met hun religieuze voorkeur te maken. 80% was hindoe, een kleine 20% was moslim en een minderheid christen.
Na de onafhankelijkheid van Suriname in 1975 verhuisden veel Hindoestanen naar Nederland. Daar pasten de hindoes hun religie aan de plaatselijke context aan. Aangezien het vieren van rituelen binnen de grote gemeenschap intussen centraal stond, zijn verschillende sociaal-culturele verenigingen opgericht. De Hindoestanen in Nederland ijveren momenteel voor eigen tempels en een gesubsidieerde opleiding tot pandit (hun woord voor priester, letterlijk 'wijze, geleerde').

Hindoes in België

Het is moeilijk de aanwezigheid van hindoes in België te traceren. Er is geen overkoepelende organisatie, er ontbreekt een tempel die zich als hindoeïstisch profileert en er is nagenoeg niets geweten over de aanwezigheid van priesters. Op het institutionele niveau ontbreekt dus elk spoor van de hindoes.
Ook over concrete gemeenschappen is weinig geweten. Volgens het Nationaal Instituut van de Statistiek (cijfers van 2004) leven er 4363 Indiërs in België, waarvan 2733 in Vlaanderen. De werkelijke aantallen liggen allicht veel hoger dan die officiële cijfers. Het is echter praktisch onmogelijk op basis van deze cijfers te achterhalen hoeveel 'etnische' hindoes er in België zijn, want in India leven er natuurlijk ook moslims, sikhs, jains en christenen. Verscheidene informanten beklemtonen dat er weinig hindoe-families in België leven. De meeste hindoes komen een aantal jaren hier werken en keren daarna terug naar India. Een groot aantal van hen behoort tot het personeel van de jain-families die in de Antwerpse diamantsector actief zijn. Zij komen voornamelijk uit de lagere kasten.

Hare Krisjna volgelingen

Toch zijn er een aantal hindoeïstisch geïnspireerde groeperingen in België. De grootste en meest tot de verbeelding sprekende beweging is die van hare krisjna. De volgelingen van hare krisjna leven in een gemeenschap in Santon, een klein dorp in de nabijheid van Durbuy. Daar hebben zij 25 jaar geleden een neogotisch kasteel gekocht (Château de Petite Somme), dat zij hebben opgeknapt en bewoonbaar gemaakt. De mooiste ruimte werd ingericht als tempel, met een altaar voor Krisjna en zijn echtgenotes. Het complex kreeg de naam Radhadesh (Radha is de metgezel van Krisjna en desh betekent 'weg'). Het is het belangrijkste centrum in de Benelux. In Antwerpen heeft de gemeenschap een tweede tempel.
De gemeenschap in Santon telt ongeveer 100 leden, maar niet iedereen woont in het kasteel. Die plek is voorbehouden voor wie beslist zijn leven in celibaat aan de gemeenschap te wijden. De mannen en vrouwen die getrouwd zijn en een gezin hebben, wonen in de huizen in de nabije omgeving van het kasteel. Opmerkelijk is het feit dat nagenoeg alle krisjna-volgelingen van Europese afkomst zijn. Het gaat om vrij jonge mensen, ongeveer tussen twintig en veertig jaar, meestal Belg of Nederlander. De gemeenschap is niet erg standvastig. Mensen blijven enkele jaren en verhuizen dan naar een ander land. De gemeenschap kent geen Indische leden. Wel komen er soms Indiërs op bezoek om de rituele offers bij te wonen of levensrituelen te laten uitvoeren. Er leven een tiental priesters in Radhadesh. Twee ervan voeren de overgangsrituelen uit.
De krisjna-aanhangers zijn wereldwijd verspreid. Hun organisatie heet officieel ISKCON wat staat voor International Society for Krishna Consciousness. Zij werd in 1966 gesticht door een Indiase goeroe, A.C. Bhaktivedanta Swami Prabhupada. Gedurende elf jaar reisde hij rond over de hele wereld om de verering van Krisjna te promoten, volgens hem de opperste god. Gelovigen die willen opgenomen worden in krisjna dienen zich voortdurend op Krisjna te focussen. Zij staan ook bekend om hun bekeringsijver.

Kleinere hindoeïstische stromingen

Een andere hindoeïstische stroming die in België aanwezig is (via een in Groot-Bijgaarden gesitueerde vzw), is de brahma kumari. Net als de hare krishna's is het een beweging die vrij recent gesticht is, meer bepaald in de jaren dertig van de 20ste eeuw. Hun spirituele leider, Lekhraj, was een juwelier die op zestigjarige leeftijd schrikwekkende visioenen kreeg over de ondergang van de wereld. Het was zijn overtuiging dat slechts een kleine groep mensen die ramp zou overleven, tenminste als zij zich zouden houden aan een strikte levenswijze. Daartoe behoren tot op de dag van vandaag een strikt vegetarisch idee, seksuele onthouding en een leven in gemeenschap. De volgelingen hechten alleen belang aan de ontwikkeling van hun ziel. Zij zijn er immers van overtuigd dat zij niet bestaan uit lichamen, maar uit een onzichtbare concentratie van licht en energie die verlangt thuis te komen in het Brahman. Vooral vrouwen maken deel uit van die gemeenschappen, die sinds de jaren vijftig overal ter wereld zijn opgericht.
In Antwerpen is er sinds oktober 2003 een mandir, een tempel, van de Bochasanwasi Shri Akshar Purushottam Swaminarayan Sanstha, kortweg BAPS. Dat is de snelst groeiende hindoeïstische beweging ter wereld, met enkele honderdduizenden aanhangers en een netwerk van ongeveer 400 tempels. In het Westen is de beweging vooral bekend door de majestueuze hindoetempel die in Londen werd opgericht in 1995 en die uitgegroeid is tot een toeristische attractie. De volgelingen zijn vooral van Indiase oorsprong. Zij wijden zich aan een spiritueel leven en geloven dat Swaminarayan de oppergod is. Daarnaast wordt er veel aandacht (en geld) besteed aan culturele en pedagogische activiteiten.

Organisatie

Op 16 maart 2007 werd in Brussel het Hindoe Forum van België opgericht. Dit Hindoe Forum van België wil in de toekomst fungeren als officieel vertegenwoordigend orgaan voor de overheid, in het dossier van de officiële erkenning van de hindoe-eredienst.
Het hindoeïsime in België heeft tot nog toe geen officiële vertegenwoordiging naar de regering. Daaruit volgt dat van de hoofdstromingen binnen het hindoeïsme er geen officiële tempels, noch officiële priesters zijn. De hindoes in België zijn niet talrijk en sterk georiënteerd op hun thuisland. Er zijn weinig hindoes die hier hun leven blijven.

Contactinformatie

GOPIO-Global organization of People of Indian Origin
Boulevard Loius Mettewie Bte 18
1080 Brussel
www.gopio-belgium.be

India Studie Centrum
Centrum voor taal en spraak
Universiteit Antwerpen
Campus Drie Eiken
Universiteitsplein 1 - gebouw E (Officiersgebouw)
2610 Wilrijk

Hare krishna (ISKCON)
Radhadesh
Château de Petite Somme
6490 Septon/durbuy
www.radhadesh.com

Hindoe Forum van België
Koningsstraat - 185 - Rue Royale
1210 Brussel
België
Telefoon: +32 (0)2 218 58 00
Fax: +32 (0)2 218 58 00
Website: www.hinduforum.be
E-mail: info@fhb.be

Nama hatta Antwerpen vzw
Amerikalei 184
2000 Antwerpen

Brahma Kumari
Stichelberg 27
1702 Groot-Bijgaarden

BAPS
Van Breestraat 10
2018 Antwerpen
www.antwerpindian.com